ちょうだい viết bằng kana thì là cách xin đồ thân mật, nũng nịu của phụ nữ và trẻ con. Nhưng viết bằng chữ Hán 頂戴 thì lại là khiêm nhường ngữ trang trọng. Bài này giải thích gốc Phật giáo của từ, ai nên dùng và ai nên tránh, cùng một lỗi nổi tiếng mà cả người Nhật cũng mắc.
頼む không chỉ là “nhờ”. Cùng một từ còn nghĩa là trông cậy, giao phó và gọi món. Bài này chỉ ra cái lõi chung nối bốn nghĩa lại, giải thích vì sao 頼む nghe hơi nam tính, và cảnh báo trường hợp tuyệt đối không nên dùng.
Vì sao “ビールをください” thì đúng mà “お会計をください” lại sai? Bài này đưa ra bốn quy tắc rõ ràng để phân biệt ください và お願いします, kèm phép thử “đồ vật hay dịch vụ” giúp bạn quyết định trong một giây.
お願いします không chỉ là “làm ơn”. Nó vừa dùng để nhờ vả, vừa để gọi món, vừa để chào hỏi. Bài này giải thích gốc từ 願う (mong ước), ba kiểu dùng chính, các bậc lịch sự, và vì sao よろしくお願いします lại không dịch nổi sang tiếng Việt.
Tiếng Nhật có tới bốn năm cách để nói “làm ơn”. Bài này sắp xếp chúng lại bằng hai trục đơn giản: bạn đang xin ĐỒ hay nhờ HÀNH ĐỘNG, và bạn đứng gần hay xa người nghe. Có đối chiếu với cách nhờ vả của tiếng Việt.
Nigiri và sashimi khác nhau ở duy nhất một chi tiết — cơm trộn giấm. Có cơm là nigiri (và là sushi), không có cơm là sashimi (và không phải sushi). Bài này giải thích luôn vì sao chữ 刺身 lại dùng chữ “đâm” thay vì “cắt”, vì sao người Kansai gọi nó là お造り, và cách gọi món cho đúng.
“Agari” là trà — nhưng chỉ trong quán sushi. Từ này đi ra từ khu ăn chơi thời Edo, nơi chữ “trà” bị coi là xui xẻo vì “xay trà” nghĩa là ế khách. Bài này giải thích gốc gác 上がり花, vì sao trà quán sushi nóng và đậm đến vậy, và lý do bạn tuyệt đối không nên gọi “agari” khi đi ăn.
Đĩa gừng hồng miễn phí bên cạnh sushi có tên là “gari”, và cái tên đó bắt nguồn từ chính âm thanh “ga-ri ga-ri” khi bạn nhai nó. Bài này giải thích từ tượng thanh tiếng Nhật, vì sao gari có màu hồng tự nhiên, khác gì với beni-shōga, và cách ăn gari cho đúng.
Người Việt quen gọi wasabi là “mù tạt xanh”, nhưng hai thứ khác nhau từ gốc: một bên làm từ hạt, một bên từ củ, và cái cay còn kích hoạt hai thụ thể thần kinh khác nhau. Bài này giải thích chữ 山葵, lý do wasabi cay lên mũi rồi tan biến, và sự thật về cục xanh trong khay sushi của bạn.
Sushi không có nghĩa là “cá sống” — định nghĩa thật nằm ở cơm trộn giấm. Bài này xếp toàn bộ từ vựng quanh quầy sushi thành 3 tầng: từ ai cũng biết (sushi, wasabi, sashimi), từ thấy hoài mà không hiểu (neta, shari, gari), và tiếng lóng nhà nghề (agari, murasaki, gyoku). Kèm cả mấy mối liên hệ Hán–Việt bất ngờ như 舎利 = xá lợi.