Từ tiếng Nhật hôm nay là “kuudere”（クーデレ）!
Nó được ghép từ 2 mảnh: “kuu”（クー） — lấy từ “kuuru”（クール）, tức là từ “cool” của tiếng Anh — cộng với “dere”（デレ）, mảnh chỉ trạng thái mềm nhũn, quấn quýt vì thích một ai đó.
Hình ảnh lõi là “bên ngoài phẳng lặng, bên trong vẫn ấm”, nên “kuudere” = kiểu nhân vật lạnh lùng, ít biểu cảm, nhưng thật ra có tình cảm rất rõ ràng đó bạn!
- 1 Kuudere nghĩa là gì? Hình ảnh lõi là “mặt không đổi, lòng vẫn ấm”
- 2 Cách đọc kuudere: 4 nhịp đều nhau, chữ “u” phải kéo dài
- 3 Kuudere và dandere khác nhau ở đâu? Lý do im lặng ngược hẳn nhau
- 4 Kuudere khác tsundere thế nào? So sánh nhanh cả nhóm
- 5 Nhân vật kuudere trong anime: những gương mặt hay được nhắc tới nhất
- 6 Chuyện thú vị: “-dere” là một khuôn tạo từ đang sống rất khoẻ
- 7 Tổng kết: kuudere nghĩa là gì và phân biệt với dandere ra sao
Kuudere nghĩa là gì? Hình ảnh lõi là “mặt không đổi, lòng vẫn ấm”
“Kuudere”（クーデレ, đọc là ku-u-đê-rê）là một từ lóng của giới fan anime/manga Nhật, chỉ kiểu nhân vật bề ngoài lạnh nhạt, ít nói, gương mặt gần như không đổi, nhưng bên trong thì có tình cảm thật và thỉnh thoảng để lộ ra.
Từ này được ghép từ “kuuru”（クール, mượn thẳng từ cool tiếng Anh）+ “deredere”（デレデレ, mềm nhũn vì thích ai đó）. Rút gọn hai đầu lại thì thành kuu + dere = kuudere.
Chỗ quan trọng nhất là: kuudere không phải là “người vô cảm” nhé!
Cảm xúc vẫn có đủ, chỉ là cái van biểu lộ ra ngoài được vặn rất nhỏ thôi. Cho nên khi nhân vật kuudere chỉ khẽ nhếch mép một cái, khán giả đã thấy “wow” rồi — vì bình thường có thấy gì đâu!
Đúng luôn! Cái sức nặng đó đến từ khoảng chênh giữa “mặt ngoài” và “lòng trong”.
Nền càng phẳng thì một gợn sóng nhỏ càng rõ. Đó chính là công thức của kuudere.
Đặc điểm thường gặp của một nhân vật kuudere
・Giọng nói đều đều, ít lên xuống, hầu như không cao giọng
・Biểu cảm gương mặt gần như cố định, hiếm khi cười lớn
・Rất bình tĩnh trong tình huống căng thẳng, thường là người “giữ nhịp” cho cả nhóm
・Trả lời ngắn gọn, thẳng vào việc, không vòng vo
・Hành động thì quan tâm rõ ràng, nhưng miệng không nói ra
・Khi thân rồi vẫn giữ vẻ điềm tĩnh — chỉ hé lộ tình cảm qua những chi tiết rất nhỏ
Một điểm hay: nhiều tài liệu tiếng Nhật xếp kuudere là nhánh phái sinh của tsundere. Giáo sư Togashi Jun’ichi (Đại học Daito Bunka) từng nhận xét rằng những nhân vật có cấu trúc tsundere nhưng lại không dùng lối nói gắt gỏng đặc trưng của tsundere thì có thể xếp vào nhóm kuudere.
Nói cách khác, kuudere và tsundere cùng chia nhau một bộ khung “ngoài lạnh – trong ấm”, chỉ khác ở chỗ lớp ngoài được thể hiện bằng cách nào.
Cách đọc kuudere: 4 nhịp đều nhau, chữ “u” phải kéo dài
Viết bằng katakana là クーデレ. Nhiều bạn mới học hay đọc sai chỗ này, nên mình tách hẳn ra một mục.
Cách đọc “kuudere”（クーデレ）
ク（ku）＋ ー（kéo dài）＋ デ（de）＋ レ（re）
⇒ Phiên gần đúng theo âm Việt: ku – u – đê – rê
・Dấu ー trong katakana là ký hiệu kéo dài nguyên âm, không phải dấu gạch nối.
・Tổng cộng có 4 nhịp (mora): ku – u – de – re, mỗi nhịp dài bằng nhau.
・Tiếng Nhật không nhấn trọng âm kiểu tiếng Anh, nên đừng dồn hơi vào một chỗ nào cả.
Hehe, đúng là sai rồi đó! Dù nửa đầu bắt nguồn từ chữ cool tiếng Anh, nhưng khi vào tiếng Nhật nó đã bị “bẻ” thành âm Nhật hoàn toàn: クール（kuuru）.
Nên bạn đọc “ku” kéo dài gấp đôi chứ không phải “kiu” nhé. Còn レ（re） thì đọc nhẹ như “rê”, đầu lưỡi chạm nhẹ một cái thôi, đừng rung mạnh.
Về chữ cái Latinh, bạn sẽ gặp cả 3 kiểu viết: kuudere, kūdere, kudere. Trong đó kuudere là dạng phổ biến nhất trên mạng, vì hai chữ “u” liền nhau thể hiện rõ nguyên âm dài mà không cần dấu đặc biệt.
Kuudere và dandere khác nhau ở đâu? Lý do im lặng ngược hẳn nhau
Đây là chỗ dễ nhầm nhất trong cả nhóm từ “-dere”, nên mình dành hẳn mục dài nhất cho nó!
Cả kuudere và dandere（ダンデレ） đều là “nhân vật ít nói”. Nhìn từ ngoài vào thì gần như giống hệt nhau. Nhưng lý do khiến họ im lặng thì ngược hẳn nhau đó bạn.
1. Trước hết, “dandere” được ghép từ gì?
Dandere（ダンデレ） = “danmari”（だんまり） + “dere”（デレ）.
“Danmari” là một từ thuần Nhật, nghĩa là “làm thinh, câm nín, không hé lộ điều đang nghĩ trong lòng”. Vậy dandere là kiểu nhân vật nín thinh trước mặt người ta, nhưng khi ở riêng với người mình thích thì mềm hẳn ra.
⇒ kuudere = クール（cool, từ mượn tiếng Anh）+ デレ
⇒ dandere = だんまり（danmari, làm thinh — từ thuần Nhật）+ デレ
2. Điểm khác nhau cốt lõi: “chủ động không nói” và “muốn nói mà không nói được”
Nếu chỉ nhớ một câu duy nhất từ bài này, hãy nhớ câu sau:
Khác biệt cốt lõi giữa kuudere và dandere
kuudere ⇒ “điềm tĩnh, không hề nao núng — không nói vì thấy không cần nói” = im lặng do tự chủ
dandere ⇒ “rụt rè, ngại người lạ — muốn nói lắm nhưng không thốt ra được” = im lặng do e dè
Chuẩn rồi đó! Bạn tóm gọn hay hơn cả mình luôn.
Nói theo hướng tâm lý thì: kuudere là người tự tin, không mấy khi giằng xé bên trong. Còn dandere là người thiếu tự tin, hay tự nghi ngờ bản thân, thấy mình không xứng đáng.
Cùng là “không nói ra”, nhưng gốc rễ hoàn toàn trái ngược!
3. Thử đặt hai kiểu vào cùng một tình huống
Cách nhanh nhất để phân biệt là đặt cả hai vào cùng một cảnh và xem phản ứng.
【Tình huống: bị bắt chuyện bất ngờ trong lớp】
・kuudere ⇒ Ngẩng lên, trả lời gọn một câu, rồi quay lại việc đang làm. Không lúng túng chút nào.
・dandere ⇒ Giật mình, cúi mặt, ấp úng nửa câu rồi im. Tim đập thình thịch.
【Tình huống: bạn bị thương, họ lo cho bạn】
・kuudere ⇒ Lặng lẽ đưa băng gạc ra, nói “…đưa tay đây”, giọng vẫn phẳng.
・dandere ⇒ Loay hoay mãi mới dám chìa băng gạc ra, mặt đỏ bừng, không dám nhìn thẳng.
【Tình huống: đã thân nhau lắm rồi】
・kuudere ⇒ Vẫn giữ vẻ điềm tĩnh như cũ. Chỉ có một chi tiết nhỏ đổi đi (câu nói dài hơn một chút, ánh mắt nán lại lâu hơn), và đúng cái nhỏ đó mới là “cú đấm”.
・dandere ⇒ Đổi hẳn cả con người. Nói nhiều bất ngờ, líu lo không dừng được — và cú lột xác đó chính là điểm hấp dẫn của kiểu này.
Bạn để ý cái ô thứ ba nhé — mình nghĩ đó là mẹo phân biệt chắc chắn nhất.
Cứ nhìn xem nhân vật đó thay đổi bao nhiêu sau khi đã thân. Thay đổi cực ít mà vẫn ấm ⇒ kuudere. Thay đổi rõ như hai người khác nhau ⇒ dandere!
4. Một lưu ý nhỏ: ranh giới không phải lúc nào cũng sắc nét
Mình muốn nói thật với bạn điều này để bạn khỏi hoang mang khi tra cứu.
Ngay trong các từ điển mạng của Nhật, dandere cũng được mô tả là “họ hàng gần” của nhóm nhân vật ít nói (tức kuudere), và có không ít người dùng còn tranh luận rằng liệu có nên gộp luôn dandere vào kuudere hay không.
Ngoài ra, một số mục từ tiếng Nhật còn ghi thêm một cách hiểu khác cho “dan-“: “dandy”（ダンディ）+ dere — tức là kiểu đàn ông phong độ, chững chạc, bỗng dưng mềm lòng trước một người. Tuy nhiên cách hiểu “danmari（làm thinh）+ dere” mới là cách được cộng đồng fan quốc tế dùng phổ biến, và cũng là cách hợp lý nhất khi bạn đem so với kuudere.
Đừng lo, chuyện này rất bình thường với từ lóng mạng bạn ạ!
Những từ này sinh ra trên diễn đàn, không phải trong viện nghiên cứu, nên nhiều người nghĩ ra cùng lúc và giải thích mỗi người một kiểu là chuyện thường tình. Bạn cứ nắm nghĩa dòng chính là đủ dùng rồi!
Kuudere khác tsundere thế nào? So sánh nhanh cả nhóm
Đã nói tới kuudere thì không thể bỏ qua người anh cả của cả họ: tsundere（ツンデレ）.
Cách nhớ đơn giản nhất là nhìn vào “lớp vỏ bên ngoài”:
tsundere ⇒ lớp vỏ là sự gắt gỏng, cáu kỉnh chủ động (“Đừng hiểu lầm nhé!”)
kuudere ⇒ lớp vỏ là sự phẳng lặng, không phản ứng (“…Ừ.”)
Một bên đẩy bạn ra bằng lời nói, một bên chỉ đơn giản là không phát tín hiệu gì cả!
Bảng đối chiếu nhanh 3 kiểu hay bị nhầm
tsundere（ツン tsuntsun: cáu kỉnh + デレ）
⇒ Nói nhiều, phản ứng mạnh, gắt lên để che tình cảm. Lật qua lật lại giữa hai trạng thái.
kuudere（クール cool + デレ）
⇒ Ít nói, phản ứng phẳng, giữ nguyên tông xuyên suốt. Tình cảm lộ qua chi tiết nhỏ.
dandere（だんまり danmari: làm thinh + デレ）
⇒ Ít nói vì ngại, run rẩy lúng túng. Khi tin tưởng rồi thì đổi hẳn, nói rất nhiều.
Câu hỏi hay quá! Kiểu đó tiếng Nhật gọi là “sunao kuuru”（素直クール） — nghĩa là “cool nhưng thật thà”.
Mặt vẫn lạnh tanh, giọng vẫn đều đều, nhưng nói ra tình cảm một cách thẳng băng làm người nghe đỏ mặt. Kuudere thì giấu, còn sunao kuuru thì không giấu — khác nhau đúng ở chỗ đó!
Thú vị là ban đầu “kuudere” từng được dùng như một tên gọi khác của “sunao kuuru”, rồi dần dần nghĩa tách ra và giờ được coi là hai thứ riêng biệt.
Nếu bạn muốn đào sâu riêng về lớp vỏ “gắt gỏng” của tsundere — vốn là kiểu nổi tiếng nhất và cũng là nguồn gốc của cả họ “-dere” — thì bài dưới đây giải thích khá kỹ:
Tsundere nghĩa là gì? Giải thích cấu tạo “tsuntsun + deredere” và cách dùng
Nhân vật kuudere trong anime: những gương mặt hay được nhắc tới nhất
Lý thuyết xong rồi, giờ mình xem thử mấy ví dụ cụ thể nhé. Đây là những nhân vật được cả tài liệu tiếng Nhật lẫn tiếng Anh nhắc đi nhắc lại khi nói về kuudere.
Ayanami Rei — Neon Genesis Evangelion
Nếu phải chọn một nhân vật đại diện, gần như ai cũng chỉ vào Rei.
Cô là “nguyên mẫu” của kiểu này: giọng nói phẳng lì, biểu cảm gần như không có, trả lời cực ngắn. Nhưng khi mối quan hệ với Shinji sâu dần, những mảnh cảm xúc bắt đầu hé ra — và vì nền quá phẳng nên mỗi mảnh nhỏ đó đều gây chấn động.
Có một chi tiết thú vị: Rei xuất hiện từ năm 1995, tức là trước khi từ “kuudere” ra đời khá lâu!
Nghĩa là nhân vật có trước, cái tên gọi mới có sau. Người ta thấy kiểu nhân vật này nhiều quá nên mới cần đặt tên cho nó — đó là cách rất nhiều từ lóng ra đời đấy bạn.
Nagato Yuki — Suzumiya Haruhi no Yuuutsu
Lúc nào cũng ngồi đọc sách ở góc phòng, nói bằng những câu dài mà tuyệt đối không có cảm xúc. Nhưng khi cần bảo vệ ai đó thì hành động trước, không giải thích một lời. Đúng kiểu “im lặng vì tự chủ” mà mình nói ở trên.
C.C. — Code Geass
Bình thản đến mức lạnh người, châm chọc nhẹ nhàng, không bao giờ để lộ mình đang nghĩ gì. Nhưng những khoảnh khắc hiếm hoi cô để lộ sự gắn bó lại là những cảnh khán giả nhớ nhất.
Kirigiri Kyouko — Danganronpa
Vai trò “cái đầu lạnh” điển hình: giữa lúc mọi người hoảng loạn thì cô là người phân tích tỉnh táo nhất. Sự quan tâm của cô thể hiện qua việc làm chứ không qua lời nói.
Và ở phía đối diện: nhân vật dandere
Để bạn thấy rõ tương phản, đây là vài cái tên hay được xếp vào dandere:
- Hyuuga Hinata（Naruto）⇒ Muốn nói lắm nhưng cứ ấp úng, đỏ mặt, cúi đầu.
- Komi Shouko（Komi-san wa Komyushou desu）⇒ Cả bộ truyện xoay quanh việc cô không nói ra được dù rất khao khát kết bạn.
- Nakano Miku（Go-toubun no Hanayome）⇒ Lí nhí, tự ti, nhưng khi mở lòng thì thay đổi thấy rõ.
Đó chính là điều mình muốn bạn cảm nhận được!
Rei im lặng thì không khí lặng. Hinata im lặng thì không khí căng, vì ai cũng thấy cô đang muốn nói mà không nói được.
Cùng là im lặng, nhưng “nhiệt độ” của sự im lặng khác nhau — nhớ mẹo này là bạn không nhầm nữa!
Tất nhiên, việc xếp loại nhân vật vốn là chuyện của cộng đồng fan chứ không có cơ quan nào chứng nhận. Có nhân vật bị xếp vào hai nhóm cùng lúc, và cũng có người pha trộn: bề ngoài kuudere điềm tĩnh nhưng bên trong thì giằng xé kiểu dandere. Bạn cứ coi các nhãn này là công cụ để mô tả, đừng coi là cái hộp kín bắt buộc nhé.
Chuyện thú vị: “-dere” là một khuôn tạo từ đang sống rất khoẻ
Phần này hơi “ngoài lề” một chút, nhưng mình nghĩ nó sẽ giúp bạn hiểu tại sao lại có nhiều từ “-dere” đến thế.
Tất cả bắt đầu từ “deredere”（デレデレ）, một từ tượng thanh/tượng hình chỉ trạng thái mềm nhũn, quấn quýt, “tan chảy” vì thích ai đó.
Khoảng tháng 8 năm 2002, trên một diễn đàn ẩn danh Nhật, có người khen tính cách một nhân vật nữ trong game bằng cụm “tsuntsun deredere”. Đến cuối năm đó, cụm này được rút gọn thành “tsundere” trên diễn đàn 2channel — và thế là cả một dây chuyền được khởi động.
ツンツン（tsuntsun: cáu kỉnh）+ デレ ⇒ tsundere
病んでる（yanderu: bệnh hoạn, lệch lạc）+ デレ ⇒ yandere
だんまり（danmari: làm thinh）+ デレ ⇒ dandere
クール（cool ← tiếng Anh）+ デレ ⇒ kuudere
Bạn có nhận ra điểm đặc biệt của kuudere trong danh sách này không?
Ba từ kia lấy nửa đầu từ tiếng Nhật thuần. Riêng kuudere lấy nửa đầu từ một từ mượn tiếng Anh!
Có chứ, và đây là điểm mình thấy hay nhất về mặt ngôn ngữ!
Trong tiếng Nhật, một khuôn tạo từ chỉ được coi là “còn sống” khi nó gắn được vào cả những từ mới, từ mượn từ ngoài vào — chứ không chỉ quanh quẩn với vốn từ cũ.
Việc “-dere” nuốt được cả cool của tiếng Anh chính là bằng chứng rằng đây không phải một cái tên chết cứng, mà là một khuôn thật sự sinh sản được. Nên đừng ngạc nhiên nếu năm sau lại có thêm vài từ “-dere” mới nhé!
Thực tế đúng là như vậy. Ngoài bốn từ chính ở trên, cộng đồng fan còn nghĩ ra kamidere（神, thần: kiêu ngạo như thần thánh）, himedere（姫, công chúa）, bodere（暴力, bạo lực）… Danh sách vẫn đang dài ra từng năm.
Nếu bạn muốn xem toàn cảnh cả họ “-dere” — có bao nhiêu kiểu, mỗi kiểu khác nhau chỗ nào — thì bài tổng hợp dưới đây sẽ hữu ích:
【Tổng hợp】Các kiểu “dere” trong anime: tsundere, yandere, kuudere, dandere và hơn thế nữa
Tổng kết: kuudere nghĩa là gì và phân biệt với dandere ra sao
Cùng ôn lại những gì mình đã xem qua nhé.
●kuudere（クーデレ） = クール（cool, từ mượn tiếng Anh）+ デレ（deredere）
⇒ Hình ảnh lõi: “bên ngoài phẳng lặng, bên trong vẫn ấm”
⇒ Không phải vô cảm — chỉ là cái van biểu lộ được vặn rất nhỏ
●Cách đọc ⇒ ク・ー・デ・レ = ku – u – đê – rê, 4 nhịp đều nhau, chữ “u” phải kéo dài. Không đọc kiểu tiếng Anh.
●Khác dandere ở đâu? ⇒ Lý do im lặng ngược nhau!
・kuudere: không nói vì thấy không cần nói（tự chủ, tự tin）
・dandere: muốn nói mà không nói được（ngại ngùng, tự ti）
⇒ Mẹo kiểm tra: sau khi thân rồi, kuudere gần như không đổi, dandere đổi hẳn
●Khác tsundere ở đâu? ⇒ tsundere đẩy người ta ra bằng lời gắt; kuudere thì không phát tín hiệu gì cả
●Nhân vật tiêu biểu ⇒ Ayanami Rei, Nagato Yuki, C.C., Kirigiri Kyouko
Lần tới xem anime, bạn thử để ý một nhân vật ít nói xem sao!
Tự hỏi: “Bạn này không nói vì bình tĩnh, hay vì ngại?” Chỉ một câu hỏi đó thôi là bạn phân loại được ngay — và cách xem phim cũng vui hơn hẳn đó!
「クーデレ – Wikipedia（ja.wikipedia.org）」
「Kuudere – Wikipedia（en.wikipedia.org）」
「クーデレとは – ニコニコ大百科（dic.nicovideo.jp）」
「ダンデレとは – ニコニコ大百科（dic.nicovideo.jp）」
「クーデレ – 日本語俗語辞書（zokugo-dict.com）」
「The Real Difference Between a Kuudere and Dandere Character in Anime – CBR（cbr.com）」
