กินข้าวเสร็จแล้ว จานว่างแล้ว แต่ยังไม่มีใครลุก ทุกคนนั่งคุยกันต่อ… ช่วงเวลาแบบนี้ภาษาไทยเรียกว่าอะไรครับ?
ภาษาไทยไม่มีคำเรียกเฉพาะ แต่ภาษาสเปนมีครับ นั่นคือ sobremesa
sobremesa แปลว่า “ช่วงเวลาที่นั่งอยู่ที่โต๊ะหลังกินเสร็จ”
sobremesa（อ่านว่า โซ-เบร-เม-ซา） เป็นคำนามเพศหญิง พจนานุกรม RAE ให้ความหมายว่า “ช่วงเวลาที่อยู่ที่โต๊ะหลังจากกินเสร็จแล้ว” ครับ
สิ่งที่ทำในช่วงนี้คือ คุยกัน เป็นหลัก บางทีก็ดื่มกาแฟหรือเหล้าย่อยอาหารไปด้วย
ตัวอย่างประโยค
・La sobremesa duró tres horas.
（นั่งคุยกันต่อหลังกินข้าวตั้งสามชั่วโมง）
・Me encanta la sobremesa de los domingos.
（ชอบช่วงนั่งคุยหลังมื้อวันอาทิตย์ที่สุด）
・Hablamos de eso de sobremesa.
（เราคุยเรื่องนั้นกันตอนนั่งต่อหลังกินข้าว）
ใช่ครับ และนั่นแหละคือจุดที่น่าสนใจที่สุดของคำนี้
ภาษาจะตั้งชื่อให้สิ่งที่คนพูดถึงบ่อยและให้ความสำคัญครับ การที่ภาษาสเปนมีคำเดียวไว้เรียกช่วงเวลานี้ ก็เป็นหลักฐานว่าวัฒนธรรมนี้สำคัญกับเขามาก นะครับ
ในสเปน มื้อกลางวันเป็นมื้อใหญ่ที่มีหลายคอร์ส หลังกินเสร็จเลยต้องพักย่อยสักหน่อย ช่วง sobremesa จึงกลายเป็นเวลาพักผ่อนที่ดื่มกาแฟ ดื่มเหล้าย่อยอาหาร หรือแค่นั่งคุยกันไปเรื่อย ๆ ครับ
ถ้าได้รับเชิญไปกินข้าวที่บ้านคนสเปน ไม่ต้องรีบลุกหลังกินเสร็จนะครับ นั่งคุยต่อไปด้วยกันนี่แหละคือส่วนหนึ่งของมื้ออาหาร
sobremesa ไม่ใช่ “ของหวาน”: ของหวานคือ postre
ความผิดพลาดที่เจอบ่อยคือคิดว่า sobremesa = ของหวานหลังอาหาร เพราะมันมาทีหลังมื้อหลักเหมือนกัน
●el postre = ของหวาน（สิ่งที่กิน）
ตัวอย่าง: ¿Qué hay de postre?（ของหวานมีอะไรบ้าง?）
●la sobremesa = ช่วงเวลานั่งคุยต่อหลังกินข้าว（เวลา ไม่ใช่อาหาร）
แต่มีเกร็ดที่ตลกมากครับ! ใน RAE มีความหมายหนึ่งของ sobremesa ที่ติดป้ายว่า “เลิกใช้แล้ว” คือ “ของหวานของมื้ออาหาร” ครับ
แปลว่าคนที่เข้าใจว่า sobremesa = ของหวาน ไม่ได้มั่วเลยนะครับ แค่ใช้ความหมายที่ ภาษาสเปนสมัยก่อนเคยใช้ ปัจจุบันเลยต้องใช้ postre แทนครับ
sobre ＋ mesa = “บนโต๊ะ”: ทำไมคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะถึงเป็น de sobremesa
มาแยกคำกันครับ sobremesa มาจาก sobre（บน, เหนือ）＋ mesa（โต๊ะ）ตรงตัวคือ “บนโต๊ะ”
พอรู้แบบนี้ จะเข้าใจอีกความหมายหนึ่งของคำนี้ได้ทันทีครับ
de sobremesa = “สำหรับวางบนโต๊ะ”
●un ordenador de sobremesa
⇒ คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ（ใช้ในสเปน）
●un reloj de sobremesa
⇒ นาฬิกาตั้งโต๊ะ
※RAE อธิบายว่า de sobremesa ใช้กับสิ่งของที่ ออกแบบมาเพื่อวางบนโต๊ะ
ลองเทียบกับภาษาไทยดูครับ “คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ” ของเราก็ใช้คำว่า “โต๊ะ” เหมือนกันเป๊ะเลย
คอมตั้งโต๊ะ = ordenador de sobremesa จำคู่นี้ไว้ครับ แล้วจะไม่มีวันลืมว่า sobre＋mesa = “บนโต๊ะ” อีกเลยนะครับ
นอกจากนี้ RAE ยังบันทึกความหมายแรกของ sobremesa ว่าเป็น ผ้าหรือแผ่นรองที่ปูบนโต๊ะ เพื่อความสวยงามหรือกันเปื้อนด้วยครับ ทุกความหมายล้วนอยู่ “บนโต๊ะ” ทั้งนั้น
de sobremesa ในทีวี: ตั้งชื่อตามช่วงเวลาเหมือน “ละครหลังข่าว”
ในสเปน คำว่า de sobremesa ยังใช้กับ รายการทีวีช่วงบ่ายหลังมื้อกลางวัน ด้วยครับ RAE ยกตัวอย่างประโยคว่า “el magazine de sobremesa” คือรายการวาไรตี้ที่ออกอากาศช่วงหลังมื้อกลางวัน
อันนี้คนไทยเข้าใจได้ทันทีครับ บ้านเรามีคำว่า “ละครหลังข่าว” ใช่ไหมครับ ตั้งชื่อตาม ช่วงเวลาในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่ตามเนื้อหา
ของสเปนก็เหมือนกันครับ แต่ ไทยใช้ “ข่าว” เป็นหมุดเวลา สเปนใช้ “มื้อกลางวัน” เป็นหมุดเวลา ครับ
ประโยคที่ใช้ได้ในช่วง sobremesa
ถ้าได้ไปร่วมโต๊ะกับคนพูดภาษาสเปน ลองใช้ประโยคเหล่านี้ดูครับ
・¿Tomamos un café?
（ดื่มกาแฟกันไหมครับ?）
・No hay prisa.
（ไม่ต้องรีบครับ）
・¡Qué buena sobremesa!
（นั่งคุยหลังกินข้าววันนี้สนุกจังครับ!）
・Me tengo que ir, pero me encantó la comida.
（ผมต้องไปแล้วครับ แต่อาหารอร่อยมากเลยครับ）
ประโยคสุดท้ายสำคัญนะครับ ถ้าต้องขอตัวไปก่อน ชมอาหารสักคำก่อนลุก จะทำให้เจ้าภาพรู้สึกดีมากครับ
ซึ่งก็เหมือนมารยาทบ้านเรา ที่กินเสร็จแล้วพูดว่า “อิ่มแล้วครับ อร่อยมากครับ” ก่อนลุกจากวงข้าวนั่นแหละนะครับ
สรุป sobremesa แปลว่าอะไร
⇒ ภาษาไทยต้องพูดเป็นวลี “นั่งคุยกันต่อหลังกินข้าว” แต่สเปนมีคำเดียว
●ของหวานคือ postre ไม่ใช่ sobremesa（ความหมาย “ของหวาน” เป็นความหมายเก่าที่เลิกใช้แล้ว）
●sobre＋mesa = “บนโต๊ะ” ⇒ ordenador de sobremesa = คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ
●de sobremesa ในทีวีสเปน = รายการช่วงหลังมื้อกลางวัน（คล้าย “ละครหลังข่าว”）
sobremesa คือตอนจบของหนึ่งมื้อครับ
ถ้าอยากรู้คำตั้งแต่ต้นมื้อ อย่าง antojo（อยากกิน）buen provecho（ทานให้อร่อยนะ）และ qué rico（อร่อยจัง）ผมรวมไว้ตามลำดับเวลาในบทความหลักแล้ว อ่านต่อได้เลยนะครับ!
สำนวนภาษาสเปนเกี่ยวกับการกิน: ไล่ตามเวลาหนึ่งมื้อ ตั้งแต่ “อยากกิน” ถึง “นั่งคุยต่อหลังอิ่ม”
「Real Academia Española, Diccionario de la lengua española: sobremesa（https://dle.rae.es/sobremesa）」
「RAE, Diccionario panhispánico de dudas: sobremesa（https://www.rae.es/dpd/sobremesa）」
「SpanishDict: sobremesa（https://www.spanishdict.com/translate/sobremesa）」
「Enforex: La cultura de la sobremesa（https://www.enforex.com/espanol/cultura/sobremesa-espana.html）」
