cariño แปลว่าอะไร? ทั้ง「ความรัก」และ「ที่รัก」— และเรื่องแปลกที่พจนานุกรมสองเล่มของ RAE เองยังบอกไม่ตรงกัน

cariño แปลว่าอะไร? คำตอบสั้น ๆ คือ「ความรัก」＋「ที่รัก」

”cariño”（อ่านว่า กา-รี-โญ）เป็นคำนามเพศชาย แปลว่า「ความรัก」「ความผูกพัน」「ความเอ็นดู」 และเมื่อใช้เรียกคนตรง ๆ จะแปลว่า「ที่รัก」 ครับ

ลองดูสองประโยคนี้เทียบกันนะครับ ตัวคำเหมือนกันเป๊ะ แต่ทำหน้าที่คนละอย่าง

【เป็นคำนาม＝ความรัก】
・Te tengo mucho cariño.
（ฉันรู้สึกผูกพันกับเธอมากเลยนะ）

【เป็นคำเรียก＝ที่รัก】
・Cariño, ¿me pasas la sal?
（ที่รัก ส่งเกลือให้หน่อยได้ไหม）

ประโยคแรก cariño เป็นสิ่งของที่เรา「มี」（tener）ครับ ส่วนประโยคที่สอง cariño ไม่ได้เป็นสิ่งของแล้ว แต่กลายเป็นชื่อที่เราใช้เรียกอีกฝ่าย เหมือนเวลาคนไทยเรียกแฟนว่า「ที่รัก」นั่นแหละครับ

พจนานุกรมของราชบัณฑิตยสภาสเปน (Real Academia Española หรือ RAE) ซึ่งถือเป็นมาตรฐานสูงสุดของภาษาสเปน มีชื่อเต็มว่า Diccionario de la lengua española เรียกย่อ ๆ ว่า DLE ครับ

DLE ให้ความหมายของ cariño ไว้ 5 ข้อ ดังนี้

cariño
Etim. disc.; cf. lat. carēre ‘carecer’, arag. cariño ‘nostalgia’.

1. m. Inclinación de amor o buen afecto que se siente hacia alguien o algo.
2. m. Manifestación de cariño. U. m. en pl.
3. m. Añoranza, nostalgia.
4. m. Esmero o afición con que se hace una labor o se trata una cosa.
5. m. Regalo, obsequio.

คำแปลไทย：รากศัพท์ยังเป็นที่ถกเถียง เทียบกับภาษาละติน carēre ที่แปลว่า「ขาด」และภาษาอารากอน cariño ที่แปลว่า「ความคิดถึงบ้าน」
1. （นาม เพศชาย）ความโน้มเอียงทางความรักหรือความรู้สึกดี ๆ ที่มีต่อใครหรือสิ่งใด
2. （นาม เพศชาย）การแสดงความรักออกมา ※มักใช้รูปพหูพจน์
3. （นาม เพศชาย）ความคิดถึง ความอาลัยอาวรณ์
4. （นาม เพศชาย）ความใส่ใจหรือความพิถีพิถันในการทำงานหรือดูแลสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
5. （นาม เพศชาย）ของขวัญ ของกำนัล

※อ้างอิง「Real Academia Española, Diccionario de la lengua española, cariño」

ลองไล่สายตาดูทั้ง 5 ข้อนะครับ… ไม่มีข้อไหนเลยที่บอกว่า「ใช้เรียกคนรักว่าที่รัก」

เรื่องแปลก：พจนานุกรมสองเล่มของ RAE เองยังบอกไม่ตรงกัน

RAE ยังมีพจนานุกรมสำหรับผู้เรียนอีกเล่มชื่อ Diccionario del estudiante ครับ และในเล่มนี้ ความหมาย「ที่รัก」ถูกเขียนไว้ตรง ๆ เลย

cariño（Diccionario del estudiante）
Se usa para dirigirse a una persona que es objeto de ese sentimiento. Oye, cariño, ¿has visto mis gafas?

คำแปลไทย：ใช้สำหรับเรียกบุคคลที่เป็นเป้าหมายของความรู้สึกนั้น เช่น 「นี่ ที่รัก เห็นแว่นตาของฉันไหม」

※อ้างอิง「Real Academia Española, Diccionario del estudiante, cariño」

หลักฐานที่คุณเปิดตรวจเองได้：DLE ใส่ป้ายนี้ให้คำอื่นอยู่แล้ว

ถ้าจะบอกว่า「DLE ไม่เก็บการใช้เรียกคน」ก็คงพูดได้ไม่เต็มปากครับ เพราะความจริงคือ DLE มีป้ายกำกับสำหรับเรื่องนี้อยู่แล้ว และใส่ให้คำอื่นด้วย

ลองเปิด DLE ดูคำว่า cielo（ท้องฟ้า）ที่ความหมายข้อ 7 ครับ

cielo（DLE ความหมายข้อ 7）
U. como apelativo cariñoso para dirigirse o aludir a una persona. Mi cielo. Cielo mío.

คำแปลไทย：ใช้เป็นคำเรียกขานเชิงเอ็นดูสำหรับเรียกหรือกล่าวถึงบุคคล เช่น Mi cielo. Cielo mío.

※อ้างอิง「Real Academia Española, Diccionario de la lengua española, cielo」

เห็นวลี apelativo cariñoso（คำเรียกขานเชิงเอ็นดู）ไหมครับ นั่นคือป้ายที่ DLE ใช้กำกับ「คำที่เอาไว้เรียกคนด้วยความรัก」

และ DLE ก็ใส่ป้ายนี้ให้คำอื่นอีกหลายคำครับ เช่น churri（ข้อ 2）guapo（ข้อ 4）และ nene（ข้อ 2）

แต่ต้องพูดให้แฟร์กับ RAE ด้วยนะครับ — cariño ไม่ใช่คำเดียวที่ตกหล่น

ถ้าไปเปิดคำว่า corazón（หัวใจ）ซึ่งคนสเปนใช้เรียกคนรักกันทุกวันเหมือนกัน จะพบว่า DLE ให้ความหมายไว้ถึง 8 ข้อ และไม่มีข้อไหนใส่ป้ายคำเรียกขานเลยเช่นกันครับ

ในขณะที่คำว่า vida（ชีวิต）กลับได้รับการดูแลอย่างดี เพราะ DLE ตั้ง mi vida เป็นหัวข้อย่อยแยกออกมาต่างหาก พร้อมคำอธิบายว่า “U. para dirigirse cariñosamente a una persona”（ใช้เรียกบุคคลด้วยความรักใคร่）ครับ

อีกอย่างที่ควรรู้คือ กลไกเบื้องหลังคำเรียกความรักของภาษาสเปนนั้นเรียบง่ายมากครับ — เขาไม่ได้สร้างคำใหม่ขึ้นมา แต่หยิบคำนามธรรมดา ๆ มาใช้เรียกคนเฉย ๆ

・cielo（ท้องฟ้า）／vida（ชีวิต）／alma（วิญญาณ）／corazón（หัวใจ）— ทุกคำล้วนเป็นคำนามธรรมดาที่ถูกยกมาใช้เรียกคนทั้งสิ้น

ดังนั้นเวลาแฟนคนสเปนเรียกคุณว่า ”mi vida” เขาไม่ได้เรียกคุณว่า「ชีวิต」แบบงง ๆ นะครับ แต่กำลังบอกว่า「เธอคือชีวิตของฉัน」ครับ

「คาริโญ่」หรือ「กา-รี-โญ」? การออกเสียง cariño ให้ถูก

ก่อนไปต่อ เรามาเคลียร์เรื่องเสียงอ่านกันก่อนครับ เพราะหน้าตาของคำนี้หลอกตาคนไทยพอสมควร

คนไทยส่วนใหญ่จะเขียนทับศัพท์ว่า 「คาริโญ่」 ซึ่งพอเดาออกว่าหมายถึงคำไหน แต่ถ้าออกเสียงตามนั้นตรง ๆ คนสเปนจะรู้สึกแปลก ๆ ครับ มีสามจุดที่ต้องปรับ

1. ตัว c ออกเป็น「ก」ไม่ใช่「ค」

นี่คือจุดที่พลาดกันมากที่สุดครับ ภาษาสเปนไม่มีการพ่นลม（aspiración）เวลาออกเสียงพยัญชนะต้น ต่างจากภาษาอังกฤษที่พ่นลมแรง

ลองทดสอบง่าย ๆ ครับ เอามือวางหน้าปาก แล้วพูดคำว่า「คา」จะรู้สึกลมปะทะมือ แต่พอพูด「กา」จะแทบไม่มีลม — เสียงที่ไม่มีลมนี่แหละคือเสียง c ของภาษาสเปน

2. ตัว ñ ออกเป็นเสียง「ญ」

ตัวอักษร ñ（เรียกว่า eñe）เป็นตัวอักษรเฉพาะของภาษาสเปนที่ไม่มีในภาษาอังกฤษครับ ขีดหยักข้างบนเรียกว่า virgulilla

เสียงของมันคือเสียงที่ลิ้นแตะเพดานปากแล้วปล่อยลมออกทางจมูก ซึ่งตรงกับเสียง「ญ」ในคำว่า「ญี่ปุ่น」ของไทยเลยครับ ดังนั้น -ño จึงอ่านว่า「โญ」

3. เน้นเสียงที่พยางค์กลาง

ภาษาสเปนมีกฎการลงเสียงหนักที่ชัดเจนครับ คือคำที่ลงท้ายด้วยสระ จะเน้นเสียงที่พยางค์รองสุดท้าย

cariño ลงท้ายด้วยสระ o และมีสามพยางค์คือ ca-ri-ño ดังนั้นพยางค์รองสุดท้ายคือ ri ⇒ อ่านว่า กา-รี-โญ ครับ

สังเกตว่าคำนี้ไม่มีขีดกำกับเสียง（tilde）เพราะมันเดินตามกฎอยู่แล้ว ภาษาสเปนจะใส่ขีดก็ต่อเมื่อคำนั้นแหกกฎเท่านั้นครับ

cariño mío แปลว่าอะไร? และทำไมไม่ใช่ cariña mía

อีกรูปที่เจอบ่อยมากในเพลง ในซีรีส์ และในแชตคือ ”cariño mío” ครับ

แปลตรงตัวคือ 「ที่รักของฉัน」 ซึ่งให้ความรู้สึกเข้มข้นและอ่อนโยนกว่า cariño เฉย ๆ ครับ

ทำไม mío ถึงอยู่ข้างหลัง?

ปกติภาษาสเปนจะวางคำแสดงความเป็นเจ้าของไว้ข้างหน้า เช่น mi casa（บ้านของฉัน）mi libro（หนังสือของฉัน）

แต่ภาษาสเปนยังมีอีกรูปหนึ่งที่วางไว้ข้างหลังได้ด้วย คือ mío / mía ครับ

ข่าวดีสำหรับคนเรียนคือ ทั้งสองรูปใช้เรียกคนได้เหมือนกัน ไม่ต้องปวดหัวเลือกครับ

หลักฐานอยู่ใน DLE เองเลย — ตรงคำว่า cielo ที่เรายกมาเมื่อกี้ RAE ยกตัวอย่างไว้ทั้งสองแบบคู่กันคือ Mi cielo. และ Cielo mío. ครับ

【ใช้ได้ทั้งสองรูป】
・mi cariño ⇒ วางข้างหน้า（รูปที่พบบ่อยกว่าในภาพรวม）
・cariño mío ⇒ วางข้างหลัง

ตัวอย่างการใช้เรียกอีกฝ่ายตรง ๆ
・Buenas noches, cariño mío.（ราตรีสวัสดิ์นะ ที่รักของฉัน）

※รูปวางข้างหลังนี้ใช้กับคำอื่นได้ด้วย เช่น amor mío／vida mía／hijo mío

กฎสำคัญ：คำขยายเกาะกับ「คำนาม」ไม่ได้เกาะกับ「ตัวคน」

เหตุผลอยู่ตรงนี้ครับ และเป็นหลักการที่ใช้ได้กับทั้งภาษาสเปน ไม่ใช่แค่คำนี้

ในภาษาสเปน คำนามทุกคำมีเพศ（เพศชาย／เพศหญิง）ติดตัวมาตั้งแต่เกิด และ cariño เป็นคำนามเพศชาย ครับ（สังเกตจากตัวย่อ m. ในพจนานุกรมที่ยกมาข้างต้น ซึ่งย่อมาจาก masculino）

เมื่อ cariño เป็นเพศชาย คำที่มาขยายมันจึงต้องเป็นรูปเพศชายตามไปด้วย คือ mío — โดยไม่สนใจเลยว่าคนที่เราเรียกอยู่นั้นเป็นผู้หญิงหรือผู้ชาย

tener cariño a alguien：โครงสร้างที่ต้องรู้คู่กัน

ทีนี้กลับมาที่ cariño ในฐานะคำนามกันบ้างครับ เพราะมีโครงสร้างหนึ่งที่เจอบ่อยมากจนต้องจำเป็นชุด นั่นคือ

คนไทยเรียนตรงนี้ได้เปรียบนิดหนึ่งครับ เพราะภาษาไทยเราก็พูดว่า「มีใจให้เขา」「มีความผูกพัน」เหมือนกัน คือใช้คำว่า「มี」บวกกับก้อนความรู้สึก ตรงกับวิธีคิดของภาษาสเปนพอดีครับ

【ตัวอย่างประโยค】
・Le tengo mucho cariño a mi abuela.
（ฉันผูกพันกับคุณย่ามาก）
・Les tengo cariño a mis alumnos.
（ฉันรักลูกศิษย์ของฉัน）
・Le tenía cariño al viejo sofá.
（เขาผูกพันกับโซฟาตัวเก่านั้น）

※สังเกตว่ามี le / les โผล่มาข้างหน้าด้วย ภาษาสเปนนิยมใส่สรรพนามซ้ำกับคนที่เรารัก ถึงจะพูดถึงเขาไว้ท้ายประโยคแล้วก็ตามครับ

นอกจากนี้ยังใช้บุพบท por ได้ด้วยครับ พจนานุกรม Diccionario del estudiante ยกตัวอย่างไว้ว่า Su cariño a/por los gatos es enorme.（ความรักที่เขามีต่อแมวนั้นมากมายมหาศาล）

ทั้งสองแบบใช้ได้ครับ แต่ในการใช้จริง a พบบ่อยกว่า por มาก ถ้าไม่แน่ใจให้เลือก a ไว้ก่อนปลอดภัยที่สุดครับ

「เริ่มผูกพัน」พูดยังไง — และกับดักคำว่า coger

ถ้าอยากบอกว่า「เริ่มรู้สึกผูกพัน」（คือแต่ก่อนเฉย ๆ แต่ตอนนี้เริ่มรัก）ภาษาสเปนเปลี่ยนแค่กริยาตัวหน้าครับ

รากศัพท์ของ cariño：เดินทางมาจากคำละตินที่แปลว่า「ขาด」

ถึงตรงนี้เรามาดูส่วนที่ผมชอบที่สุดกันครับ นั่นคือที่มาของคำ

ย้อนกลับไปดูบรรทัดรากศัพท์ใน DLE ที่ผมยกมาตอนต้นบทความนะครับ เขียนไว้สั้น ๆ ว่า

Etim. disc.; cf. lat. carēre ‘carecer’, arag. cariño ‘nostalgia’.

คำแปลไทย：รากศัพท์ยังเป็นที่ถกเถียง（etimología discutida）เทียบกับภาษาละติน carēre ที่แปลว่า「ขาด ไม่มี」และภาษาอารากอน cariño ที่แปลว่า「ความคิดถึงบ้าน」

ลองไล่ตามเส้นทางความคิดนี้ดูนะครับ

เวลาเราขาดใครสักคนไป（carēre）เราจะรู้สึกคิดถึงเขา และการที่เราคิดถึงใครสักคนนั้น มันพิสูจน์อยู่ในตัวเองว่า เรารักเขา ครับ

ความรู้สึก「ใจหาย เพราะเขาไม่อยู่」จึงค่อย ๆ กลายเป็นชื่อเรียกของ「ความรัก」ที่อยู่เบื้องหลังความใจหายนั้นเอง

หลักฐานที่ยังมีชีวิตอยู่：คำว่า cariñar

ที่ผมบอกว่านี่ไม่ใช่แค่การเดา เพราะยังมีคำอีกคำที่เป็นหลักฐานหลงเหลืออยู่ใน DLE จนถึงทุกวันนี้ครับ นั่นคือกริยา cariñar

cariñar
Cf. cariño.
1. intr. Ar. Sentir nostalgia o añoranza. U. t. c. prnl.

คำแปลไทย：（อกรรมกริยา）ใช้ในแคว้นอารากอน — รู้สึกคิดถึงบ้าน รู้สึกอาลัยอาวรณ์

※อ้างอิง「Real Academia Española, Diccionario de la lengua española, cariñar」

ใช่ครับ และนี่คือข้อสรุปของนักภาษาศาสตร์คนสำคัญด้วย

โคโรมินัส（Joan Corominas）ผู้เขียนพจนานุกรมรากศัพท์ภาษาสเปนที่ละเอียดที่สุด สรุปว่า cariño แตกหน่อมาจากกริยาถิ่น cariñar ที่แปลว่า「คิดถึง」และย้อนขึ้นไปถึงภาษาละติน carēre ครับ

คำนี้เริ่มปรากฏในงานเขียนราว ๆ ปี ค.ศ. 1514 ในงานของฆวน เดล เอนซีนา และลูกัส เฟร์นันเดซ โดยยังใช้ในความหมาย「ความคิดถึง」อยู่

ที่น่าสนใจคือ มีอีกทฤษฎีหนึ่งที่เคยเชื่อกันว่า cariño มาจากคำว่า caro（ที่รัก）ในภาษากาลิเซีย-โปรตุเกส แบบเติมหางให้เป็นคำจิ๋ว — แต่โคโรมินัส ปฏิเสธทฤษฎีนี้ โดยให้เหตุผลว่าไม่มีร่องรอยเลยว่า cariño เคยเป็นคำคุณศัพท์มาก่อนครับ

เกร็ดสนุก：cariño กับ caricia หน้าตาคล้ายกัน แต่คนละตระกูล

ตรงนี้เป็นเรื่องที่ผมว่าเซอร์ไพรส์ที่สุดครับ

ภาษาสเปนมีคำว่า caricia（กา-รี-เซีย）แปลว่า「การลูบไล้ การสัมผัสด้วยความรัก」ซึ่งหน้าตาคล้าย cariño มาก แถมความหมายก็ใกล้กันสุด ๆ

แต่พอเปิดดูรากศัพท์ใน DLE กลับพบว่า สองคำนี้มาคนละทางกันเลย

ร่องรอยอีกอย่าง：cariño ที่แปลว่า「ของขวัญ」

จำความหมายข้อ 5 ใน DLE ได้ไหมครับ ที่เขียนว่า 「ของขวัญ ของกำนัล」

ความหมายนี้ยังมีชีวิตอยู่จริงในหลายประเทศครับ พจนานุกรม Diccionario de americanismos ซึ่งเก็บภาษาสเปนฝั่งอเมริกา ระบุว่า cariño ในความหมาย「ของขวัญที่ให้เพื่อแสดงความรัก」ใช้กันใน นิการากัว สาธารณรัฐโดมินิกัน โคลอมเบีย เปรู โบลิเวีย และอาร์เจนตินาทางตะวันตกเฉียงเหนือ

ตรงนี้คนไทยน่าจะเข้าใจได้ทันทีเลยนะครับ เพราะเวลาเราไปเที่ยวแล้วซื้อของฝากกลับมาให้ใครสักคน สิ่งที่เราให้จริง ๆ ไม่ใช่「ของ」แต่คือ「ความคิดถึงตอนที่ไม่ได้เจอกัน」ครับ — ซึ่งก็คือ cariño ในความหมายดั้งเดิมพอดี

จุดที่คนไทยได้เปรียบ：วัฒนธรรม「ชื่อเล่น」ที่ตรงกับ apodos ของสเปน

คนไทยเกือบทุกคนมีชื่อเล่น และเราใช้ชื่อเล่นกันมากกว่าชื่อจริงเสียอีก ทั้งกับเพื่อน กับเจ้านาย ไปจนถึงบนป้ายชื่อที่ทำงาน

สำหรับหลายชาติ เรื่องนี้เป็นเรื่องแปลกมากครับ เพราะในหลายวัฒนธรรม ชื่อเล่นเป็นของไม่เป็นทางการที่ใช้กันเฉพาะในวงแคบ ๆ เท่านั้น

แต่จุดที่ตรงกับภาษาสเปนแบบน่าตกใจ ไม่ใช่แค่「มีชื่อเล่น」ครับ — แต่คือ 「ชื่อเล่นที่ตั้งจากรูปร่างหน้าตา」

ในเม็กซิโกหรือชิลี สามีเรียกภรรยาว่า gorda ได้ทั้งที่ภรรยาผอมมาก และไม่มีใครโกรธ เพราะทุกคนเข้าใจตรงกันว่านั่นคือคำที่พูดด้วยความอ่อนโยน ไม่ใช่คำวิจารณ์รูปร่าง

ซึ่งคนไทยเข้าใจจุดนี้ได้ทันทีโดยไม่ต้องอธิบายเลยใช่ไหมครับ เพราะเพื่อนที่เราเรียกว่า「ไอ้อ้วน」มาสิบปี บางทีก็ผอมกว่าเราเสียอีก

คำเรียกความรักภาษาสเปนคำอื่น ๆ ที่ควรรู้คู่กัน

ระวัง：cariñito ในพจนานุกรมไม่ได้แปลว่า「ที่รักตัวน้อย」

ตรงนี้ต้องระวังให้ดีครับ เพราะหลายคนเห็นหางคำ -ito（หางคำจิ๋วที่แปลว่า「เล็ก ๆ น่ารัก ๆ」）แล้วเดาว่า cariñito น่าจะแปลว่า「ที่รักตัวน้อย」

แต่พอไปเปิดพจนานุกรมจริง ๆ ความหมายที่ถูกบันทึกไว้กลับเป็นคนละเรื่องเลยครับ

อย่าลืมคำคุณศัพท์ cariñoso

อีกคำที่ควรเก็บไปพร้อมกันคือ cariñoso / cariñosa ครับ เป็นรูปคำคุณศัพท์ของ cariño แปลว่า 「ขี้อ้อน」「อบอุ่น」「แสดงความรักเก่ง」

คำนี้ใช้ชมคนได้บ่อยมากในชีวิตประจำวันครับ

・Es una madre muy cariñosa con sus hijos.（เธอเป็นแม่ที่อบอุ่นกับลูก ๆ มาก）※สังเกตว่าใช้บุพบท con
・¡Qué perro tan cariñoso!（หมาตัวนี้ขี้อ้อนจังเลย!）

และมีเกร็ดสนุกอีกอย่างครับ — ในเอลซัลวาดอร์และเม็กซิโก คำว่า cariñoso ยังใช้เป็นภาษาปากในความหมาย 「แพง」 ได้ด้วย!

ที่สำคัญคือ ในวัฒนธรรมสเปน การเป็นคน cariñoso ถือเป็นคำชมครับ ต่างจากบางวัฒนธรรมที่มองว่าการแสดงความรักออกหน้าออกตาเป็นเรื่องน่าอาย — ที่สเปนคือยิ่งแสดงออกยิ่งดีครับ

สรุปความหมายและวิธีใช้ของ cariño

ต่อไปนี้คือสรุปทั้งหมดของ cariño ครับ

⇒ รวมคำเรียกความรักในภาษาสเปนทั้งหมด：mi amor, cariño, mi vida ต่างกันอย่างไร และควรใช้คำไหนกับใคร