เปิดพจนานุกรมจะเจอว่า pastor = “คนเลี้ยงแกะ” ครับ แล้ว al = “แบบ / สไตล์” รวมกันเป็น “แบบคนเลี้ยงแกะ”
แต่ เนื้อที่ใช้จริงคือเนื้อหมู ไม่ใช่แกะ ครับ วันนี้เรามาดูกันว่าทำไมนะครับ
- 1 al pastor ความหมายตรงตัว: “a + el” คือกุญแจ
- 2 ทาโก้ อัลปาสตอร์ เนื้ออะไร? คำตอบคือหมู
- 3 ที่มาของ al pastor: เดินทางจากตะวันออกกลางมาเม็กซิโก
- 4 สีแดงของ al pastor ไม่ได้แปลว่าเผ็ด
- 5 สับปะรดไม่ใช่ของบังคับ
- 6 กับดักไวยากรณ์: อย่าเติม s ให้ pastor
- 7 วิธีสั่ง al pastor จริง ๆ หน้าร้าน
- 8 ออกเสียง pastor ให้ถูก: อย่าทำเสียง r ท้ายคำหล่น
- 9 สรุป al pastor ความหมายและที่มา
al pastor ความหมายตรงตัว: “a + el” คือกุญแจ
ก่อนอื่นมาแยกคำกันก่อนครับ al pastor ประกอบด้วย 2 ส่วน
al（= a + el）… “ในแบบของ〜 / ตามวิธีของ〜”
pastor… “คนเลี้ยงแกะ / คนเลี้ยงสัตว์”
⇒ al pastor = “แบบ(อย่างที่)คนเลี้ยงแกะทำ”
คำว่า al เกิดจากการรวม a（บุพบท）กับ el（คำนำหน้านามเพศชาย）เข้าด้วยกันครับ ภาษาสเปนบังคับให้รวมร่างเสมอเมื่อสองคำนี้มาติดกัน จะเขียนแยกว่า “a el” ไม่ได้
ตรงนี้แหละครับที่พจนานุกรมพาเราไปไม่ถึง
เพราะ al pastor ไม่ได้บอกว่าเป็นเนื้ออะไร แต่บอกว่า “ย่างยังไง” ครับ มันเป็นชื่อของวิธีทำ ไม่ใช่ชื่อของวัตถุดิบนะครับ
ภาษาสเปนตั้งชื่ออาหารด้วยสูตร a la ～ / al ～ แบบนี้บ่อยมากครับ เช่น a la mexicana（แบบเม็กซิกัน）หรือ a la plancha（ย่างบนแผ่นเหล็ก）
ทั้งหมดนี้บอก “วิธี” ไม่ได้บอก “ของ” ครับ
ทาโก้ อัลปาสตอร์ เนื้ออะไร? คำตอบคือหมู
ขอตอบตรง ๆ ตั้งแต่แรกเลยครับ
tacos al pastor ใช้ เนื้อหมู（cerdo）
・หมักด้วยพริกแห้ง เครื่องเทศ และ achiote
・เสียบบนไม้แนวตั้งที่เรียกว่า trompo
・ย่างจนด้านนอกสุก แล้วเฉือนออกทีละแผ่นบาง ๆ
・ห่อด้วยแป้งตอร์ตียาข้าวโพด โรยหัวหอมสับกับผักชี
เพราะชื่อนี้ติดมาจากต้นฉบับของมัน ที่ใช้เนื้อแกะครับ
พอย้ายมาอยู่เม็กซิโกแล้วเนื้อเปลี่ยนเป็นหมู แต่ชื่อไม่เปลี่ยนตาม นะครับ เดี๋ยวเรามาดูเรื่องนี้กันครับ
สำหรับคนไทย ผมว่าภาพที่ใกล้ที่สุดคือเนื้อสีแดง ๆ ที่เสียบไม้แนวตั้งหมุนอยู่ในร้านเคบับ ครับ ถ้าเคยเห็นร้านชวาร์มาหรือโดเนอร์เคบับตามย่านท่องเที่ยว นั่นแหละคือหน้าตาของ trompo เลย
ต่างกันตรงที่ของเม็กซิโกเป็นหมู ห่อด้วยแป้งข้าวโพด และมักมีสับปะรดวางอยู่บนยอดไม้เสียบ ครับ
ที่มาของ al pastor: เดินทางจากตะวันออกกลางมาเม็กซิโก
เรื่องนี้เป็นเรื่องที่สนุกที่สุดของคำนี้ครับ เพราะอาหารที่ดู “เม็กซิกันจ๋า” ที่สุดจานหนึ่ง จริง ๆ แล้วมีรากมาจากตะวันออกกลาง
1. ผู้อพยพชาวเลบานอนพาการย่างไม้แนวตั้งเข้ามา
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 มีผู้อพยพจากเลบานอนเข้ามาตั้งรกรากในเม็กซิโก และพาชวาร์มา（shawarma）ติดตัวมาด้วยครับ
ชวาร์มาคือการเอาเนื้อ（เดิมคือเนื้อแกะ）มาเสียบซ้อนกันบนไม้แนวตั้ง ย่างจากด้านข้าง แล้วเฉือนส่วนที่สุกออกมากิน
2. เกิดเป็น tacos árabes ที่เมืองปวยบลา
ที่เมือง Puebla เกิดเมนูที่เรียกว่า tacos árabes（ทาโก้อาหรับ）ขึ้นมาในช่วงทศวรรษ 1930 ครับ
จุดที่ยังเหมือนต้นฉบับคือห่อด้วยแป้งแบบพิต้า（เรียกว่า pan árabe）ไม่ใช่แป้งข้าวโพด
3. กลายเป็นเม็กซิกันเต็มตัว
รุ่นลูกของผู้อพยพเปลี่ยนสูตรให้เข้ากับรสนิยมท้องถิ่น จนกลายเป็น al pastor อย่างที่เรารู้จักกันวันนี้ครับ
อะไรเปลี่ยนไปบ้างตอนกลายเป็นเม็กซิกัน
เนื้อแกะ ⇒ เนื้อหมู
แป้งพิต้า ⇒ ตอร์ตียาข้าวโพด
เครื่องเทศตะวันออกกลาง ⇒ พริกแห้ง + achiote（ทำให้ได้สีแดง）
＋ เพิ่มสับปะรดเข้ามา
ตรงนี้ผมต้องบอกตามตรงว่า ยังไม่มีคำตอบที่ทุกคนเห็นตรงกันครับ
คำอธิบายที่ได้ยินบ่อยที่สุดคือภาพเนื้อเสียบไม้ย่างไฟมันชวนให้นึกถึงการย่างเนื้อของคนเลี้ยงแกะ ครับ แต่ก็เป็นแค่ทฤษฎีหนึ่งนะครับ ยังมีคำอธิบายอื่นอยู่ด้วย
เวลาเจอเรื่องที่มาของชื่ออาหาร ผมแนะนำให้จำแบบ “มีหลายทฤษฎี” ไว้ครับ ปลอดภัยกว่าและตรงกับความจริงมากกว่าการฟันธงไปเลย
สีแดงของ al pastor ไม่ได้แปลว่าเผ็ด
นี่คือความเข้าใจผิดที่พบบ่อยมากครับ พอเห็นเนื้อสีแดงสด หลายคนถอยทันทีเพราะคิดว่าต้องเผ็ดแน่ ๆ
สีแดงส่วนใหญ่มาจาก achiote（อาชิโอเต）ครับ ซึ่งเป็นเมล็ดที่ใช้ให้สีและกลิ่นหอมอ่อน ๆ ไม่ใช่ให้ความเผ็ดนะครับ
ถ้าเทียบกับของไทย ก็คล้าย ๆ ข้าวหมูแดง ครับ สีแดงสวยแต่ไม่ได้เผ็ดเลย
มาจากถ้วยซัลซ่าที่วางไว้ให้เราตักเอง ครับ
ความเผ็ดเป็นเรื่องที่เราคุมเองได้ทีหลัง ไม่ได้อยู่ในตัวเนื้อนะครับ ถ้าไม่แน่ใจก็ถามว่า ¿Pica?（เผ็ดไหมครับ）ได้เลยครับ
ในน้ำหมักมีพริกแห้งอยู่ด้วยก็จริงครับ แต่บทบาทหลักของมันคือให้กลิ่นและรสอูมามิ มากกว่าให้ความเผ็ดร้อนแบบพริกขี้หนู
สับปะรดไม่ใช่ของบังคับ
ภาพ al pastor ที่เห็นในอินเทอร์เน็ตมักจะมีสับปะรดวางอยู่บนยอดไม้เสียบเสมอ จนหลายคนคิดว่าต้องมี
แต่จริง ๆ แล้ว บางร้านไม่ใส่สับปะรดเลย ครับ และก็ยังเรียกว่า al pastor เหมือนเดิม
【บอกเรื่องสับปะรด】
・Con piña, por favor.
（ใส่สับปะรดด้วยครับ）
・Sin piña, por favor.
（ไม่เอาสับปะรดครับ）
・¿Lleva piña?
（มีสับปะรดไหมครับ）
คำว่า piña อ่านว่า “ปี-เนีย” ครับ ตัว ñ ที่มีหนอนอยู่ข้างบนออกเสียงเป็น “นย” ไม่ใช่ “น” เฉย ๆ นะครับ
กับดักไวยากรณ์: อย่าเติม s ให้ pastor
ข้อผิดพลาดที่คนเรียนใหม่ทำกันเยอะมากคือ
ถูกและผิด
◯ tacos al pastor
× tacos al pastores
× tacos a los pastores
คำถามนี้ดีมากครับ! เพราะปกติภาษาสเปนบังคับให้คำขยายเปลี่ยนตามคำนามจริง ๆ
แต่ al pastor ไม่ใช่คำคุณศัพท์ธรรมดา มันเป็น ก้อนวลีที่ติดกันมาเป็นชื่อของวิธีทำ ครับ ก้อนนี้ไม่แตกและไม่เปลี่ยนรูปนะครับ
วิธีจำที่ง่ายที่สุดคือ ให้คิดว่า al pastor เป็นก้อนเดียวเหมือนคำว่า “ย่างเตาถ่าน” ในภาษาไทยครับ
ต่อให้เราสั่ง “หมูปิ้งย่างเตาถ่าน 5 ไม้” คำว่า “ย่างเตาถ่าน” ก็ไม่เปลี่ยนรูปตามจำนวนไม้ใช่ไหมครับ ภาษาสเปนก็คิดแบบเดียวกันตรงนี้
วิธีสั่ง al pastor จริง ๆ หน้าร้าน
ที่หน้าร้านไม่มีใครพูดเต็มยศว่า “tacos al pastor” ครับ เขาพูดสั้นกว่านั้นมาก
รูปที่ใช้จริง
Tres de pastor, por favor.
（ขอปาสตอร์สามอันครับ）
※รูปเต็มคือ tres tacos de pastor แต่คำว่า tacos ถูกละไว้
※และคำว่า al ก็หายไปด้วย เหลือแค่ de pastor
แยกง่าย ๆ แบบนี้ครับ
ชื่อเมนูบนป้าย ⇒ tacos al pastor
คำที่พูดตอนสั่ง ⇒ tres de pastor
พอบอกจำนวนแล้ว คำว่า de เข้ามาแทนที่ครับ ท่องแค่รูปสั่งอันเดียวก็พอนะครับ
บทสนทนาเต็ม ๆ จะเป็นแบบนี้ครับ
เรา：Tres de pastor, por favor.
（ขอปาสตอร์สามอันครับ）คนขาย：¿Con todo?
（ใส่ครบไหม）เรา：Sí, pero sin cilantro.
（ครับ แต่ไม่เอาผักชีครับ）คนขาย：¿Con piña?
（ใส่สับปะรดไหม）เรา：Sí, con piña.
（ใส่ครับ）
ออกเสียง pastor ให้ถูก: อย่าทำเสียง r ท้ายคำหล่น
คำนี้มีจุดที่คนไทยพลาดชัดเจนอยู่จุดหนึ่งครับ คือ เสียง r ที่ท้ายคำ
เพราะภาษาไทยไม่มีเสียงนี้เป็นตัวสะกด เราจึงมักจะพูดเป็น “ปาส-ตอ” แล้วหยุดเลยครับ
pastor ออกเสียงยังไง
แบ่งเป็น 2 พยางค์: pas – tor
น้ำหนักเสียงลงที่พยางค์หลัง ⇒ ปาส-ตอร์
・พยางค์แรกต้องมีเสียง ส（pas ไม่ใช่ pa）
・พยางค์หลังต้องปล่อยเสียง ร ออกมาเบา ๆ ท้ายคำ ไม่ใช่หยุดที่ “ตอ”
เสียง r ตัวเดียวแบบนี้ไม่ต้องรัวลิ้นยาว ๆ ครับ แค่สะบัดปลายลิ้นแตะเพดานหนึ่งครั้ง ก็พอ คล้ายเสียง ร ในคำว่า “เรือ” ที่พูดเร็ว ๆ ครับ
ส่วนคำอื่นในบทความนี้ที่ต้องระวังเหมือนกันคือ trompo（ตรอม-โป）และ achiote（อา-ชิ-โอ-เต）ซึ่งต้องออกเสียง e ท้ายคำด้วย ไม่ใช่ “อาชิโอต” นะครับ
สรุป al pastor ความหมายและที่มา
●แต่มันเป็นชื่อวิธีย่าง ไม่ใช่ชื่อเนื้อ ⇒ เนื้อที่ใช้จริงคือหมู（cerdo）
●ย่างบนไม้เสียบแนวตั้งชื่อ trompo แล้วเฉือนออกทีละแผ่น
●รากมาจากชวาร์มาของผู้อพยพชาวเลบานอน ผ่าน tacos árabes ที่เมืองปวยบลา
●สีแดงมาจาก achiote ไม่ได้แปลว่าเผ็ด ／ สับปะรดไม่ใช่ของบังคับ
●ไวยากรณ์: tacos al pastor（× tacos al pastores）เพราะเป็นวลีก้อนเดียว
●เวลาสั่งจริงพูดว่า Tres de pastor, por favor.
●ออกเสียง: ปาส-ตอร์ อย่าทำเสียง r ท้ายคำหล่น
คำว่า con todo, sin cilantro และประโยคสั่งอื่น ๆ ที่โผล่ในบทความนี้ ผมรวมไว้ให้ครบในบทความหลักแล้วครับ
อยากสั่งอาหารเม็กซิกันได้ทั้งร้าน อ่านต่อได้เลยนะครับ!
คำศัพท์อาหารเม็กซิกัน: สั่งทาโก้เป็นภาษาสเปนด้วยประโยคสั้น ๆ ที่ใช้ได้จริง
