อาจารย์ครับ ผมเจอคำว่า ちょうだい ในซีรีส์ญี่ปุ่นครับ ตัวละครผู้หญิงพูดว่า それちょうだい
แต่พอผมไปเปิดพจนานุกรม มันบอกว่าเป็นคำถ่อมตัวที่แปลว่า “ได้รับ” ครับ งงมากเลยครับ ตกลงมันคือคำสุภาพหรือคำกันเองกันแน่ครับ?
คำตอบคือ เป็นทั้งสองอย่างจริง ๆ ครับ
ちょうだい เป็นคำที่มีสองหน้าที่แยกกันคนละขั้วเลย และเรื่องราวว่ามันเดินทางจากขั้วหนึ่งไปอีกขั้วได้ยังไงนี่สนุกมากครับ วันนี้เรามาไล่ดูกันนะครับ
ちょうだい เขียนด้วยคันจิว่าอะไร
ก่อนอื่นมาดูคันจิของมันกันครับ เพราะภาพทั้งหมดของคำนี้ซ่อนอยู่ในคันจิสองตัวนี้เลย
ちょうだい ＝ 頂戴
แยกคันจิ 頂戴
頂（chou）⇒ ยอด ／ กระหม่อม ／ จุดสูงสุดของศีรษะ
※ ตัวเดียวกับใน 山頂（sanchou ／ ยอดเขา）และ 頂上（choujou ／ จุดสูงสุด）
戴（dai）⇒ ทูนไว้ ／ แบกไว้บนศีรษะ
รวมกัน ⇒ “รับของด้วยการชูขึ้นเหนือศีรษะ”
เชื่อมได้ดีมากครับ! ท่าทางนั้นแหละคือความหมายเดิมของคำนี้เลยนะครับ
พจนานุกรม デジタル大辞泉 ยังเก็บความหมายเก่านี้ไว้อยู่ครับ คือ “การชูของขึ้นสูงตรงหน้าใบหน้า” พร้อมยกตัวอย่างจากวรรณกรรมโบราณเรื่อง 太平記（Taiheiki）ที่มีวลี 神宝を頂戴して ซึ่งแปลว่า “ชูสมบัติศักดิ์สิทธิ์ขึ้นเหนือศีรษะ” ครับ
เห็นภาพแล้วใช่ไหมครับ ท่าทางนี้คือท่าของคนที่ ถ่อมตัวลงต่ำสุด เพื่อรับของจากคนที่อยู่สูงกว่า
เพราะฉะนั้น 頂戴 เดิมทีจึงเป็น คำถ่อมตัวชั้นสูงมาก ครับ
แล้วมันกลายเป็นคำอ้อนได้ยังไง
นี่คือส่วนที่สนุกที่สุดของคำนี้ครับ
ตามคำอธิบายของพจนานุกรม เชื่อกันว่า ちょうだい ในความหมาย “ขอ” เกิดจากการ ย่อวลี 頂戴つかまつる ซึ่งเป็นวลีถ่อมตัวเต็มยศในภาษาญี่ปุ่นเก่า และมันถูกใช้ควบคู่ไปกับ ท่าทางยื่นมือออกไปรับของ ครับ
เส้นทางของคำว่า ちょうだい
ยุคโบราณ ⇒ 頂戴 ＝ ชูของขึ้นเหนือศีรษะเพื่อรับอย่างนอบน้อม
↓
ถูกย่อ ⇒ 頂戴つかまつる ⇒ 頂戴
↓
ใช้บ่อยจนความเป็นทางการสึกหาย ⇒ กลายเป็นคำที่ใช้ในบ้าน
↓
ยุคเมจิเป็นต้นมา ⇒ กลายเป็น ภาษาที่ผู้หญิงและเด็กใช้เป็นหลัก
↓
ปัจจุบัน ⇒ ちょうだい ＝ “ขอหน่อยสิ” ／ 頂戴する ＝ “ได้รับ”（ยังเป็นคำสุภาพ）
เกิดขึ้นบ่อยมากในทุกภาษาเลยครับ
คำที่สุภาพมาก ๆ พอถูกใช้ทุกวันจนเคยชิน ความขลังจะค่อย ๆ สึกไปครับ แล้วสุดท้ายก็เหลือแค่ ความรู้สึกว่า “ขอ” นุ่ม ๆ ครับ
ภาษาไทยก็มีนะครับ อย่างคำว่า “กระผม” หรือ “หนู” ที่เดิมทีเป็นการถ่อมตัวลงต่ำ แต่ทุกวันนี้กลายเป็นคำที่ฟังดูเป็นกันเองไปแล้ว กลไกเดียวกันเป๊ะเลยครับ
การใช้แบบที่ 1 頂戴する คำถ่อมตัวที่ยังใช้ในที่ทำงาน
ความหมายเก่ายังไม่ตายนะครับ ในภาษาธุรกิจปัจจุบันยังใช้อยู่บ่อยมาก
ในการใช้แบบนี้ 頂戴する ทำหน้าที่เหมือน いただく คือเป็นคำถ่อมตัวที่แปลว่า “ได้รับ” หรือ “รับประทาน” ครับ
【ความหมาย: ได้รับ】
・結構な品を頂戴しました。
（kekkou na shina o choudai shimashita ／ ได้รับของดี ๆ ไว้แล้วครับ ขอบพระคุณครับ）
・貴重なご意見を頂戴しました。
（kichou na go-iken o choudai shimashita ／ ได้รับความคิดเห็นอันมีค่าไว้แล้วครับ）【ความหมาย: รับประทาน】
・遠慮なく頂戴します。
（enryo naku choudai shimasu ／ ขอรับประทานโดยไม่เกรงใจนะครับ）
ใช่ครับ วิธีแยกง่าย ๆ คือ ดูว่ามี する ตามหลังไหม ครับ
頂戴する・頂戴します ⇒ คำถ่อมตัว แปลว่า “ได้รับ”
ちょうだい เฉย ๆ ⇒ คำขอแบบกันเอง แปลว่า “ขอหน่อย”
แยกด้วยจุดนี้จุดเดียวได้เลยครับ
กับดักชื่อดัง お名前を頂戴できますか
ตรงนี้เป็นเกร็ดที่น่าสนใจมากครับ เพราะเป็นประโยคที่ คนญี่ปุ่นเองยังใช้ผิด
คุณอาจเคยได้ยินพนักงานพูดทางโทรศัพท์ว่า お名前を頂戴できますか（o-namae o choudai dekimasu ka）ซึ่งตั้งใจจะแปลว่า “ขอทราบชื่อได้ไหมคะ”
แต่พจนานุกรม デジタル大辞泉 ระบุไว้ว่า สำนวนนี้ แพร่หลายขึ้นมาช่วงปลายทศวรรษ 1990 และถือว่าเป็นการใช้ที่ไม่ถูกต้อง ครับ
เหตุผลคือ 頂戴する แปลว่า “รับมาเป็นของตัวเอง” ดังนั้น お名前を頂戴 จึงมีความหมายประหลาดว่า “ขอรับชื่อของคุณมาใช้เป็นชื่อของผมเอง” ครับ
เลี่ยง ⇒ お名前を頂戴できますか
ใช้แทน
・お名前をお伺いしてもよろしいでしょうか。
（o-namae o o-ukagai shite mo yoroshii deshou ka ／ ขอเรียนถามชื่อได้ไหมครับ）
・お名前をお聞かせいただけますか。
（o-namae o o-kikase itadakemasu ka ／ รบกวนบอกชื่อได้ไหมครับ）
แต่ในความเป็นจริง คุณจะได้ยินประโยคนี้บ่อยมากตามร้านและออฟฟิศนะครับ
เพราะฉะนั้นผมไม่ได้บอกให้ไปแก้ใครนะครับ แค่ รู้ไว้เฉย ๆ ก็พอ แล้วตัวเราเองเลือกใช้ประโยคที่ถูกต้องก็พอครับ
การใช้แบบที่ 2 ちょうだい ในบทสนทนา
มาถึงการใช้ที่เจอบ่อยที่สุดในชีวิตจริงครับ
ตามข้อมูลของ ウィクショナリー日本語版 แม้ ちょうだい จะถูกจัดเป็นคำนามในทางรูปศัพท์ แต่ในทางการใช้งานมันทำตัวเป็น คำกริยา ครับ คือรับคำช่วย を และ に ได้ ทำหน้าที่เป็นรูปคำสั่งในกาลปัจจุบัน และ ต่อ する หรือ だ ไม่ได้ โดยจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับ ください และ くれ
2 รูปแบบของ ちょうだい
1. ขอสิ่งของ ⇒ คำนาม ＋ ちょうだい
それちょうだい（sore choudai ／ ขออันนั้นหน่อย）
お菓子をちょうだい（okashi o choudai ／ ขอขนมหน่อย）
牛肉500グラムちょうだい（gyuuniku gohyaku-guramu choudai ／ ขอเนื้อวัว 500 กรัม）
2. ขอให้ทำอะไรให้ ⇒ กริยารูป テ ＋ ちょうだい
その新聞を取ってちょうだい（sono shinbun o totte choudai ／ ช่วยหยิบหนังสือพิมพ์ให้หน่อย）
お菓子を買ってちょうだい（okashi o katte choudai ／ ซื้อขนมให้หน่อยสิ）
早くしてちょうだい（hayaku shite choudai ／ เร็ว ๆ หน่อยสิ）
ถูกต้องครับ! ทั้งสองคำอยู่ในตำแหน่งไวยากรณ์เดียวกันเลยนะครับ
เพราะฉะนั้น ถ้าคุณเขียน 待ってください เป็น 待ってちょうだい ประโยคก็ยังถูกไวยากรณ์อยู่ ครับ ต่างกันแค่ ความสัมพันธ์กับคนฟัง เท่านั้นครับ
ใครใช้ ちょうだい ได้บ้าง
มาถึงจุดที่ต้องระวังที่สุดครับ
พจนานุกรม デジタル大辞泉 ระบุไว้ชัดเจนว่า ちょうだい ในความหมาย “ขอ” นี้ เป็นการใช้ของผู้หญิงและเด็กเป็นหลัก ครับ
ใครพูด ちょうだい
เป็นธรรมชาติมาก
・เด็กพูดกับพ่อแม่ ⇒ ママ、お菓子ちょうだい
・ผู้หญิงพูดกับเพื่อนสนิทหรือครอบครัว ⇒ ちょっとそれちょうだい
・แม่พูดกับลูก ⇒ 早く食べてちょうだい
・คนสนิทกันมากในบ้านเดียวกัน
ระวัง
・ผู้ชายวัยผู้ใหญ่พูด ⇒ ฟังดูอ่อนหวานเกินไปหรือดูเด็ก
・พูดกับหัวหน้า ลูกค้า คนแปลกหน้า ⇒ ใช้ไม่ได้เลย
・ใช้ในที่ทำงานทั่วไป ⇒ ไม่เหมาะ
ไม่ถึงกับห้ามครับ ผู้ชายก็พูดได้ในบ้านกับครอบครัวนะครับ
แต่ถ้าคุณเป็นผู้ชายแล้วพูดกับเพื่อนผู้ชาย มันจะฟังดูแปลกนิดหนึ่งครับ ผู้ชายญี่ปุ่นจะเลือกใช้คำอื่นแทน เช่น
それくれ（sore kure ／ เอาอันนั้นมา ／ ห้วน）
それ取って（sore totte ／ หยิบอันนั้นให้หน่อย ／ ธรรมชาติที่สุด）
頼む（tanomu ／ ฝากด้วย ／ เวลาขอเรื่องใหญ่）
คนไทยน่าจะเข้าใจเรื่องนี้ไม่ยากนะครับ เพราะเราเองก็มี ครับ กับ ค่ะ ที่แบ่งตามเพศอยู่แล้ว ครับ
ข้อควรระวัง 〜てちょうだい ไม่ได้อ่อนหวานเสมอไป
ตรงนี้เป็นความละเอียดอ่อนที่ผู้เรียนมักพลาดครับ
เราเพิ่งบอกว่า ちょうだい เป็นคำอ้อน แต่ในรูป 〜てちょうだい มันสามารถกลายเป็น เสียงของคนที่อยู่เหนือกว่ากำลังกำชับ ได้ครับ
・早くしてちょうだい。
（hayaku shite choudai）
⇒ ถ้าแม่พูดกับลูก ＝ “เร็ว ๆ หน่อยสิลูก” มีอารมณ์ดุปนอยู่
⇒ ถ้าพูดกับคนอื่น ＝ ฟังดูเหมือนกำลังบ่นหรือตำหนิ・いいかげんにしてちょうだい。
（ii kagen ni shite choudai ／ พอเถอะนะ ／ มีอารมณ์หงุดหงิดชัดเจน）
เหตุผลอยู่ที่ตำแหน่งของผู้พูดครับ
ちょうだい ใช้ได้กับ คนที่สนิทหรืออยู่ต่ำกว่า เท่านั้นใช่ไหมครับ นั่นแปลว่าเวลาคุณพูดคำนี้ออกไป คุณกำลังประกาศไปในตัวว่า “ฉันอยู่ในตำแหน่งที่พูดแบบนี้กับคุณได้” ครับ
พอเนื้อหาที่ขอเป็นเรื่องที่ทำให้อีกฝ่ายเสียเปรียบ น้ำเสียงเลยกลายเป็นการกำชับหรือการดุทันทีครับ
เทียบ ちょうだい กับ ください และ くれ
ทั้งสามคำนี้อยู่ในกลุ่มไวยากรณ์เดียวกัน ต่างกันแค่ระยะห่างและน้ำเสียงครับ
เทียบ 3 คำ ประโยคเดียวกัน
その本、取ってくれ。（totte kure）
⇒ ห้วน แข็ง ภาษาผู้ชาย รุ่นพี่พูดกับรุ่นน้อง
その本、取ってちょうだい。（totte choudai）
⇒ นุ่มกว่า แต่ยังเป็นเสียงของคนที่อยู่เหนือกว่าหรือสนิทมาก มีกลิ่นผู้หญิงและเด็ก
その本、取って。（totte）
⇒ กลางที่สุด ใช้ได้ทั้งชายหญิง กับเพื่อนสนิท
その本、取ってください。（totte kudasai）
⇒ สุภาพมาตรฐาน ใช้กับคนทั่วไป
その本、取っていただけますか。（totte itadakemasu ka）
⇒ สุภาพสูง ใช้กับผู้ใหญ่ได้
แผนนั้นดีมากครับ! สำหรับผู้เรียนชาวต่างชาติ นั่นคือทางที่ปลอดภัยที่สุดเลยนะครับ
สำหรับ ちょうだい ผมแนะนำให้ ฟังให้ออกก่อน ยังไม่ต้องรีบเอาไปพูดเอง ครับ
เพราะมันเป็นคำที่บอกความสัมพันธ์ชัดมาก ถ้าใช้ถูกจังหวะจะน่ารักมาก แต่ถ้าผิดจังหวะจะสะดุดหูทันทีครับ
สรุป ちょうだい
⇒ ภาพแกนกลางคือ “รับของด้วยการชูขึ้นเหนือศีรษะ” ＝ ท่าถ่อมตัวลงต่ำสุด
●มี 2 หน้าที่ ที่ต่างกันคนละขั้ว
⇒ 頂戴する（มี する）＝ คำถ่อมตัว แปลว่า “ได้รับ” ยังใช้ในภาษาธุรกิจ
⇒ ちょうだい（ไม่มี する）＝ คำขอแบบกันเอง แปลว่า “ขอหน่อย”
●โครงสร้างเหมือน ください ⇒ คำนาม＋ちょうだい และ รูป テ＋ちょうだい
●เป็นภาษาที่ผู้หญิงและเด็กใช้เป็นหลัก ⇒ ผู้ชายวัยผู้ใหญ่พูดแล้วจะดูอ่อนหวานหรือดูเด็ก
●〜てちょうだい ไม่ได้อ่อนหวานเสมอไป ⇒ อาจกลายเป็นเสียงกำชับหรือดุได้
●สำนวน お名前を頂戴できますか ถือเป็นการใช้ที่ไม่ถูกต้อง ⇒ ใช้ お名前をお伺いしてもよろしいでしょうか แทน
ちょうだい เป็นช่องที่อยู่ปลายสุดด้านสนิทของแผนที่คำขอร้องภาษาญี่ปุ่นครับ
ถ้าอยากเห็นแผนที่ทั้งใบว่า ください・お願いします・頼む วางตัวอยู่ตรงไหนกันบ้าง ลองอ่านบทความนี้ต่อได้เลยครับ
คำขอร้องภาษาญี่ปุ่นทั้งระบบ ください・お願いします・頼む・ちょうだい ต่างกันตรงไหน
「Weblio辞書「ちょうだい」（デジタル大辞泉）（https://www.weblio.jp/content/ちょうだい）」
「ウィクショナリー日本語版「ちょうだい」（https://ja.wiktionary.org/wiki/ちょうだい）」
「ウィクショナリー日本語版「ください」（https://ja.wiktionary.org/wiki/ください）」
「日本語教師のN1et「直接／間接的な依頼・指示表現と実際の使用状況」（https://jn1et.com/request-expression/）」
