คำนี้เกือบทุกคนรู้จัก แต่เป็นคำที่ “รู้จักแล้วใช้ผิดฉาก” มากที่สุดคำหนึ่งเลยนะครับ
รากของมันคือรูปเก่า 「左様ならば」（sayō naraba） ที่แปลว่า “ถ้าเป็นเช่นนั้น…” ภาพหลักจึงเป็น “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้นแล้ว ก็…” คือ คำที่ยอมรับว่า “ถึงเวลาต้องแยกกันจริง ๆ” ครับ
- 1 「さようなら」(sayonara) แปลว่าอะไร? ภาพหลักคือ “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้นแล้ว”
- 2 ทำไมฉากจบการศึกษาในอนิเมะถึงต้องเป็น 「さようなら」
- 3 คนญี่ปุ่นพูด sayonara จริงไหม? ฉากที่ยังใช้กันอยู่จริง
- 4 ฉากที่ห้ามใช้ 「さようなら」 และคำที่ต้องพูดแทน
- 5 「さようなら」กับ「さよなら」ต่างกันตรงไหน?
- 6 คำในตระกูลเดียวกัน：さらば กับ あばよ ที่โผล่ในอนิเมะ
- 7 ทำไมคนญี่ปุ่นถึงเลี่ยงคำที่แปลว่า “ลาก่อน”?
- 8 สรุป：「さようなら」sayonara แปลว่าอะไรและใช้เมื่อไหร่
「さようなら」(sayonara) แปลว่าอะไร? ภาพหลักคือ “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้นแล้ว”
「さようなら」（อ่านว่า sayōnara／ซาโยนาระ）เป็นคำอำลาที่ใช้ตอน “แยกจากกันโดยไม่รู้ว่าจะได้เจอกันอีกเมื่อไหร่” ไม่ใช่คำบ๊ายบายที่พูดกันทุกวัน
พจนานุกรม デジタル大辞泉 แยกคำนี้ไว้เป็นสองหน้าที่ครับ หน้าที่แรกคือ คำเชื่อม แปลว่า “ถ้าอย่างนั้น／งั้น” และหน้าที่ที่สองคือ คำอุทานสำหรับอำลา โดยระบุที่มาไว้ตรง ๆ ว่ามาจาก 「さようならば、これで別れましょう」 หรือ “ถ้าเป็นเช่นนั้น เราก็แยกกันตรงนี้แหละนะ”
พูดอีกแบบคือ ตัวคำมันไม่ได้แปลว่า “ลาก่อน” เลยสักตัวอักษรเดียวครับ มันคือ คำที่ยืนยันสถานการณ์ ว่า “เอาล่ะ ในเมื่อมันเป็นแบบนี้แล้ว” แล้วปล่อยส่วนที่เหลือให้เงียบหายไป
ไม่เลยครับ! เดิมทีมันเป็นแค่คำเชื่อมประโยคธรรมดา ๆ เท่ากับคำว่า “งั้น” ในภาษาไทยเป๊ะ ๆ ครับ
「左様」（sayō）แปลว่า “เช่นนั้น／อย่างนั้น” ส่วน「ならば」（naraba）คือ “ถ้า…” พอรวมกันก็ได้ 「ถ้าเป็นเช่นนั้น」 แล้วคนญี่ปุ่นก็ตัดหาง 「ば」 ทิ้ง เหลือแค่ 「さようなら」 ครับ
ที่น่าสนใจคือ ประโยคเต็มที่ตามหลังมา เช่น 「ก็ขอตัวตรงนี้นะ」 หายไปหมดเลย เหลือแค่ท่อน “ถ้าเป็นเช่นนั้น” ลอย ๆ นี่แหละครับ
左様（sayō = เช่นนั้น）＋ ならば（naraba = ถ้า…）
⇒ 「ถ้าเป็นเช่นนั้น…」＋ (ความเงียบ)
⇒ “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้น ก็คงต้องแยกกันแล้วสินะ”
ประเด็นสำคัญสำหรับคนไทยอยู่ตรงนี้ครับ ในภาษาไทยเรามีคำอำลาอยู่สองขั้วชัดเจน
ขั้วหนึ่งคือ “ลาก่อน” ที่หนัก เป็นทางการ และมีกลิ่นของการจากกันยาว ๆ อีกขั้วหนึ่งคือ “แล้วเจอกันนะ／ไปก่อนนะ／บาย” ที่เบา และมีเงื่อนไขซ่อนอยู่ว่าเดี๋ยวก็เจอกันอีก
ถ้าจะจับคู่กันแบบให้ความรู้สึกตรงที่สุด 「さようなら」≒ “ลาก่อน” ครับ ไม่ใช่ “บาย” และไม่ใช่ “แล้วเจอกันนะ” อย่างแน่นอน
ฮ่า ๆ ไม่ต้องกังวลครับ เพื่อนคุณคงเดาออกว่าคุณไม่ได้ตั้งใจจะเลิกคบ
แต่ลองนึกภาพกลับกันนะครับ ถ้าเพื่อนคนญี่ปุ่นแยกกับคุณหน้าเซเว่นแล้วหันมาพูดว่า “ลาก่อนนะ” ด้วยน้ำเสียงจริงจัง คุณคงคิดในใจว่า “เอ๊ะ เกิดอะไรขึ้น” ใช่ไหมครับ ความรู้สึกที่คนญี่ปุ่นได้รับก็ประมาณนั้นเลยครับ
ทำไมฉากจบการศึกษาในอนิเมะถึงต้องเป็น 「さようなら」
ถ้าคุณดูอนิเมะหรือละครญี่ปุ่นมาพอสมควร คุณน่าจะเคยเห็นฉากนี้ครับ วันจบการศึกษา ลมพัดกลีบซากุระ นักเรียนหันกลับมามองอาคารเรียนครั้งสุดท้าย แล้วพูดเบา ๆ ว่า 「さようなら」
ฉากแบบนี้ใช้คำนี้เพราะมันเข้ากันพอดีเป๊ะกับ “สถานการณ์ที่ย้อนกลับไม่ได้” ครับ วันพรุ่งนี้จะไม่มีห้องเรียนนั้นอีกแล้ว ไม่ว่าจะอยากให้มีแค่ไหนก็ตาม 「さようなら」คือคำที่ใช้ตอนที่เรารู้ตัวว่าเราเปลี่ยนอะไรไม่ได้แล้ว นั่นเองครับ
ตรงนี้มีเรื่องน่าสนใจมากครับ
มีการจัดกลุ่มคำอำลาของโลกไว้แบบคร่าว ๆ ว่ามีอยู่ 3 แบบ แล้วปรากฏว่า 「さようなら」ไม่เข้าพวกกับสักแบบเลย ครับ
คำอำลาของโลกแบ่งได้ 3 แบบ แล้ว sayonara อยู่ตรงไหน?
①แบบ “ขอพระเจ้าคุ้มครอง”
⇒ Goodbye (ย่อจาก God be with ye) / Adiós ในภาษาสเปน
⇒ ฝากอีกฝ่ายไว้กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์
②แบบ “แล้วเจอกันใหม่”
⇒ See you again / Au revoir ในภาษาฝรั่งเศส / Auf Wiedersehen ในภาษาเยอรมัน
⇒ ตั้งเงื่อนไขไว้ล่วงหน้าว่าจะได้เจอกันอีก ตรงกับ “แล้วเจอกันนะ” ของไทย
③แบบ “ขอให้สบายดี”
⇒ Farewell / Take care
⇒ อวยพรให้อีกฝ่ายไปได้ดี
④「さようなら」= แบบ “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้น”
⇒ ไม่ขอพร ไม่สัญญาว่าจะเจอกันอีก ไม่อวยพร
⇒ แค่ยอมรับสถานการณ์ตรงหน้าเงียบ ๆ แล้วแยกจากกัน
คุณจับความรู้สึกได้ตรงมากครับ! และมีชาวต่างชาติที่รู้สึกเหมือนคุณเป๊ะ ๆ ด้วยครับ
แอนน์ มอร์โรว์ ลินด์เบิร์ก นักเขียนชาวอเมริกันที่มาญี่ปุ่นในช่วงปี 1930 เขียนไว้ในหนังสือ “North to the Orient” ว่า sayonara ซึ่งแปลตรงตัวได้ว่า “ในเมื่อมันต้องเป็นเช่นนั้น” คือคำอำลาที่งดงามที่สุดเท่าที่เธอเคยได้ยินมาครับ
เธอให้เหตุผลว่า คำนี้ไม่หลอกตัวเองด้วยคำว่า “แล้วเจอกันใหม่” และไม่หลบเลี่ยงความเจ็บด้วยการอวยพรแบบ Farewell แต่มันวางความจริงของช่วงเวลานั้นลงตรง ๆ นะครับ
เพราะน้ำหนักแบบนี้เอง คำว่า 「さようなら」จึงกลายเป็นของที่ผู้กำกับหยิบมาใช้ในฉากสำคัญ ๆ ครับ ฉากจบการศึกษา ฉากส่งคนขึ้นเครื่องบิน ฉากเลิกกัน ฉากตัวละครตาย ทั้งหมดนี้คือฉากที่ “ย้อนกลับไม่ได้” ทั้งนั้น
และในทางกลับกัน นี่ก็คือเหตุผลว่าทำไมคนญี่ปุ่น แทบไม่พูดคำนี้ในชีวิตประจำวันเลยครับ เพราะชีวิตประจำวันไม่ได้เต็มไปด้วยการจากลาที่ย้อนกลับไม่ได้ขนาดนั้น
คนญี่ปุ่นพูด sayonara จริงไหม? ฉากที่ยังใช้กันอยู่จริง
ยังมีใช้อยู่ครับ แต่ฉากมันจำกัดมากนะครับ
ผมแบ่งให้เห็นภาพง่าย ๆ ว่ามี 3 ฉากใหญ่ ที่ 「さようなら」ยังทำงานได้ดี และมีอีกกลุ่มหนึ่งที่ถ้าพูดออกไปจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ทันทีครับ
1. ในโรงเรียน (ฉากที่ใช้บ่อยที่สุดในชีวิตจริง)
นี่คือที่ที่คุณจะได้ยินคำนี้บ่อยที่สุดครับ ตอนเลิกเรียน นักเรียนประถมจะพูดพร้อมกันทั้งห้องว่า 「先生、さようなら」 (อาจารย์ครับ ลาก่อนครับ) แล้วครูก็ตอบว่า 「さようなら、気をつけて帰ってね」
ที่นี่คำนี้ทำหน้าที่เป็น “พิธีปิดวัน” มากกว่าจะเป็นการจากลาถาวรครับ พอโตขึ้นเข้ามหาวิทยาลัยหรือเข้าทำงาน คนญี่ปุ่นก็จะเลิกใช้คำนี้ไปเองโดยธรรมชาติ
2. งานพิธีการและการอำลาที่มีน้ำหนักจริง ๆ
งานจบการศึกษา วันสุดท้ายก่อนย้ายประเทศ วันที่ครูย้ายโรงเรียน ฉากแบบนี้ 「さようなら」คือคำที่ถูกต้องและสวยงามที่สุดครับ
ในสถานการณ์นี้ คนญี่ปุ่นมักพูดต่อท้ายว่า 「お元気で」（o-genki de／ขอให้สบายดีนะ）ด้วย เพื่อเติมความอบอุ่นเข้าไปครับ
3. ตอนเลิกกับแฟน (ฉากที่ทำให้คำนี้น่ากลัว)
ข้อนี้แหละครับที่ทำให้คนญี่ปุ่นรุ่นใหม่หลบคำนี้ ถ้าคุณคุยกับแฟนอยู่แล้วอีกฝ่ายพิมพ์มาว่า 「さようなら」คำเดียว มันแทบจะแปลว่า “จบกันแค่นี้” เลยครับ
ลองนึกถึงความรู้สึกตอนที่คนไทยส่งข้อความว่า “ลาก่อนนะ” ห้วน ๆ ดูครับ น้ำหนักใกล้เคียงกันมาก
ในแชทนี่ระวังหน่อยก็ดีครับ เพราะข้อความไม่มีน้ำเสียงและสีหน้าคอยช่วยเลยนะครับ
แต่ในชีวิตจริงคุณมีเกราะป้องกันอยู่แล้วครับ คือฉากที่คุณจะได้ใช้คำนี้จริง ๆ มันน้อยมาก ถ้าคุณรู้ว่าควรพูดอะไรแทน คุณก็แทบไม่มีโอกาสพลาดเลยครับ
ฉากที่ห้ามใช้ 「さようなら」 และคำที่ต้องพูดแทน
ต่อไปนี้คือฉากที่คนไทยชอบเผลอใช้คำนี้ แต่คนญี่ปุ่นไม่ใช้กันครับ พร้อมกับคำที่ควรพูดแทน
ฉาก ⇒ คำที่คนญี่ปุ่นพูดจริง (แทน sayonara)
●แยกกับเพื่อนหลังกินข้าวเสร็จ
⇒ 「じゃあね」（ja ne）／「またね」（mata ne）／「バイバイ」（baibai）
●กลับบ้านก่อนเพื่อนร่วมงาน
⇒ 「お先に失礼します」（osaki ni shitsurei shimasu／ผมขอตัวกลับก่อนนะครับ）
⇒ อีกฝ่ายตอบว่า「お疲れ様でした」（otsukaresama deshita）
●ออกจากห้องผู้ใหญ่／ห้องอาจารย์
⇒ 「失礼します」（shitsurei shimasu／ขออนุญาตนะครับ）
●ออกจากร้านค้า ร้านอาหาร
⇒ 「ごちそうさまでした」／「ありがとうございました」
●ออกจากบ้านตัวเองตอนเช้า
⇒ 「行ってきます」（ittekimasu）
●รู้ว่าจะได้เจอกันพรุ่งนี้อยู่แล้ว
⇒ 「また明日」（mata ashita／พรุ่งนี้เจอกัน）
ใช่แล้วครับ นี่คือคำตอบของคำถามที่ว่า “คนญี่ปุ่นพูด sayonara จริงไหม” เลยครับ
คำตอบคือ พูดครับ แต่พูดเฉพาะตอนที่ตั้งใจจะให้มันหนัก ส่วนวันธรรมดา ๆ คนญี่ปุ่นจะเลือกคำที่บอกว่า “เดี๋ยวก็เจอกันอีก” แทนเสมอนะครับ
「さようなら」กับ「さよなら」ต่างกันตรงไหน?
คุณอาจเคยเห็นทั้งสองรูปนี้แล้วสงสัยว่าพิมพ์ผิดหรือเปล่า ทั้งคู่ถูกต้องทั้งคู่ครับ แต่ให้ความรู้สึกต่างกันนิดหน่อย
●「さようなら」（sayōnara／ซาโยนาระ เสียง โอ ยาว）
⇒ รูปเต็ม เป็นทางการกว่า ใช้ในโรงเรียน ในพิธีการ ในภาษาเขียน
●「さよなら」（sayonara／ซาโยนาระ เสียง โย สั้น）
⇒ รูปย่อ เบากว่านิดหนึ่ง ใช้ในบทเพลง ชื่อหนัง และบทสนทนา
⇒ เช่น 「さよなら、また会う日まで」
จุดที่ต้องระวังเรื่องการออกเสียงคือ 「さようなら」มีสระเสียงยาวตรง 「よう」 ครับ ในภาษาไทยเราไม่มีการแยกสั้น–ยาวในตำแหน่งนี้ เลยมักออกเสียงเป็น “ซาโย-นาระ” สั้น ๆ ไปหมด
ลองยืดตรงกลางให้เป็น ซา-โยː-นา-ระ ดูครับ แล้วจะฟังเป็นญี่ปุ่นขึ้นเยอะเลย
ประโยคตัวอย่างของ 「さようなら」
【ในห้องเรียน ตอนเลิกเรียน】
・先生、さようなら。
（sensei, sayōnara.／เซนเซ, ซาโยนาระ）
“อาจารย์ครับ ผมกลับก่อนนะครับ”【วันสุดท้ายก่อนกลับประเทศ】
・三年間ありがとうございました。さようなら。
（sannenkan arigatō gozaimashita. sayōnara.）
“ขอบคุณสำหรับสามปีนี้นะครับ ลาก่อนครับ”【อำลาแบบมีคำอวยพรต่อท้าย】
・さようなら。お元気で。
（sayōnara. o-genki de.）
“ลาก่อนนะครับ ขอให้สบายดีนะครับ”【ในเพลงหรือชื่อเรื่อง (รูปย่อ)】
・さよなら、また会う日まで。
（sayonara, mata au hi made.）
“ลาก่อน จนกว่าจะได้พบกันอีก”
คำในตระกูลเดียวกัน：さらば กับ あばよ ที่โผล่ในอนิเมะ
ถ้าคุณดูอนิเมะแนวซามูไรหรือแนวต่อสู้ คุณต้องเคยได้ยินคำว่า 「さらば」 แน่นอนครับ
สนุกตรงที่ว่า คำนี้โครงสร้างเหมือน 「さようなら」เป๊ะเลยนะครับ คือ 「さ（เช่นนั้น）＋あらば（ถ้าเป็น…）」 ก็คือ “ถ้าเป็นเช่นนั้น” อีกแล้วครับ
ใช่เลยครับ 「さらば」คือรุ่นพี่ ส่วน「さようなら」คือรุ่นน้องที่มาทีหลังครับ
แปลว่าคนญี่ปุ่นเลือกวิธี “อำลาด้วยการยอมรับสถานการณ์” มาตั้งแต่ยุคเก่าแล้วนะครับ แค่เปลี่ยนคำไปตามยุคเท่านั้นเองครับ
・さらば（saraba／ซาราบะ）
“ลาก่อน” แบบภาษาโบราณ ⇒ เจอในหนังซามูไร ชื่อเพลง ชื่อตอนอนิเมะ ถ้าพูดในออฟฟิศจะกลายเป็นมุกตลกทันทีครับ
・あばよ（abayo／อาบาโยะ）
“ไปล่ะโว้ย” แบบนักเลงเก่า ⇒ ตัวละครสายห้าว ๆ ชอบใช้ ผู้หญิงและคนทั่วไปไม่ใช้ครับ
・ごきげんよう（gokigen yō／โกคิเงนโยː）
คำทักทายชั้นสูงที่ใช้ได้ทั้งตอนเจอและตอนลา ⇒ ภาพจำคือคุณหนูโรงเรียนหญิงล้วนในอนิเมะครับ
・お達者で（o-tassha de／โอทัชชะเดะ）
“ขอให้แข็งแรงนะ” ⇒ สำนวนของผู้สูงอายุ ใช้ตอนจากกันยาว ๆ ครับ
ทำไมคนญี่ปุ่นถึงเลี่ยงคำที่แปลว่า “ลาก่อน”?
เรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับภาษาญี่ปุ่นครับ ในภาษาไทยเองเราก็แทบไม่พูดว่า “ลาก่อน” กันในชีวิตประจำวันเหมือนกัน เราพูดว่า “ไปก่อนนะ” “แล้วเจอกัน” “บายจ้า” กันมากกว่า
สิ่งที่คนสองภาษาทำเหมือนกันคือ การเลือกคำที่ทิ้งประตูของ “ครั้งหน้า” ไว้ให้เปิดอยู่ ครับ
นั่นแหละครับคือคีย์เวิร์ดที่จะทำให้คุณจำเรื่องนี้ได้ตลอดไป
「さようなら」อยู่ในตำแหน่งเดียวกับ “ลาก่อน” ของภาษาไทยเป๊ะ ๆ ครับ คุณรู้อยู่แล้วว่าจะใช้ “ลาก่อน” ตอนไหน แค่ย้ายความรู้ตรงนั้นมาใช้กับภาษาญี่ปุ่นก็พอเลยครับ
ไม่ต้องท่องกฎใหม่ให้ปวดหัวเลยนะครับ
อีกมุมหนึ่งที่น่าสนใจคือ ในภาษาญี่ปุ่น คำอำลาส่วนใหญ่ไม่ได้แปลว่า “ลา” เลยสักคำ ครับ
「お疲れ様でした」แปลตรงตัวว่า “คุณเหนื่อยมาแล้วนะ” 「失礼します」แปลว่า “ผมขอเสียมารยาทนะครับ” 「行ってきます」แปลว่า “ไปแล้วจะกลับมา” ทั้งหมดนี้พูดถึงสถานการณ์หรือความรู้สึก โดยไม่พูดคำว่าจากลาออกมาตรง ๆ เลย
「さようなら」ก็เหมือนกันครับ มันแค่บอกว่า “ในเมื่อมันเป็นเช่นนั้น” แล้วปล่อยให้ส่วนที่เจ็บที่สุดเงียบอยู่แบบนั้น
ผมว่าตรงนี้คือเสน่ห์ของภาษาญี่ปุ่นเลยนะครับ
เวลาคุณเจอคำอำลาญี่ปุ่นคำใหม่ ๆ ต่อจากนี้ ลองถามตัวเองว่า “คำนี้พูดถึงอะไร” ดูครับ พูดถึงความเหนื่อย? พูดถึงการกลับมา? หรือพูดถึงสถานการณ์? แค่นี้คุณก็จะเดาน้ำหนักของคำได้เองเลยครับ
เช็คด่วน! สถานการณ์นี้ พูด さようなら ได้จริงไหม
ตอบ 2 คำถามสั้น ๆ ก่อนพูดคำนี้ เพราะน้ำหนักของมันหนักกว่าที่คิดมาก
ดูตารางคำแทนด้านล่าง เพราะจะฟังหนักเกินสถานการณ์ไปมาก
ทำหน้าที่เป็นพิธีปิดวัน ไม่ใช่การจากลาถาวร
เติม “ขอให้สบายดีนะ” ต่อท้ายเพื่อความอบอุ่น
แทบเท่ากับ “จบกันแค่นี้” ทันที โดยเฉพาะพิมพ์ในแชทที่ไม่มีน้ำเสียงช่วย
※ ฉากประจำวันที่ไม่ควรใช้ さようなら: กับเพื่อน→ じゃあね／またね, กลับบ้านก่อนที่ทำงาน→ お先に失礼します, ออกจากห้องผู้ใหญ่→ 失礼します, ออกจากร้าน→ ごちそうさまでした, ออกจากบ้าน→ 行ってきます (รายละเอียดอยู่ในตารางของบทความด้านบน)
สรุป：「さようなら」sayonara แปลว่าอะไรและใช้เมื่อไหร่
สรุปทั้งหมดเกี่ยวกับ 「さようなら」ไว้ในกล่องเดียวครับ
⇒ ภาพหลักคือ “ในเมื่อมันต้องเป็นอย่างนั้นแล้ว ก็คงต้องแยกกัน” ไม่ใช่คำที่แปลว่า “ลา” โดยตรง
●น้ำหนักของคำ ⇒ ≒ “ลาก่อน” ของไทย ไม่ใช่ “บาย” และไม่ใช่ “แล้วเจอกันนะ”
●ฉากที่ใช้จริง ⇒ ในโรงเรียน (นักเรียนพูดกับครู)／งานพิธีการและการจากกันยาว ๆ／ตอนเลิกกับแฟน
●ฉากที่ไม่ใช้ ⇒ กับเพื่อน (ใช้ じゃあね／またね)、ในที่ทำงาน (ใช้ お先に失礼します／お疲れ様でした)、ออกจากบ้าน (ใช้ 行ってきます)
●さようなら กับ さよなら ⇒ รูปเต็มเป็นทางการกว่า รูปย่อเบากว่า ระวังสระเสียงยาวตรง 「よう」
●คำในตระกูลเดียวกัน ⇒ さらば（ภาษาโบราณ）／あばよ（ห้าว ๆ）／ごきげんよう（ชั้นสูง）／お達者で（ผู้สูงอายุ）
「さようなら」เป็นคำที่สวยมาก แต่ก็หนักมากเช่นกันครับ
เก็บมันไว้ใช้ในวันที่คุณอยากบอกว่า “ขอบคุณสำหรับทุกอย่างที่ผ่านมา” จริง ๆ นะครับ ส่วนวันธรรมดา ๆ ให้เลือกคำที่เบากว่านี้ แล้วมิตรภาพของคุณกับเพื่อนคนญี่ปุ่นจะไปได้สวยเลยครับ!
「左様なら（さようなら）」デジタル大辞泉・小学館（kotobank.jp）
「さようなら」語源由来辞典（gogen-yurai.jp）
竹内整一『日本人はなぜ「さようなら」と別れるのか』ちくま新書、2009（chikumashobo.co.jp）
Anne Morrow Lindbergh, North to the Orient, 1935（en.wikipedia.org）
