คำนี้ประกอบด้วย “abs-“（มาจาก ab- แปลว่า “ออกไปจาก, แยกออก”）+ “tract”（แปลว่า “ดึง”）
ภาพหลักคือ “ดึงแก่นออกมาจากของจริง แล้วทิ้งเปลือกไว้” ครับ พอเข้าใจภาพนี้แล้ว ทั้ง “นามธรรม” และ “บทคัดย่อ” จะกลายเป็นเรื่องเดียวกันทันทีนะครับ!
ในภาษาไทยมันคนละโลกจริง ๆ ครับ! แต่ในภาษาอังกฤษมันคือคำเดียวกันเป๊ะ ๆ นะครับ
เดี๋ยวเราจะค่อย ๆ ไล่ให้เห็นว่า “ดึงออกมา” เชื่อมสองอย่างนี้ยังไงครับ
- 1 abstract แปลว่าอะไร? ภาพหลักคือ “ดึงออกมาจากตัวจริง”
- 2 นามธรรม กับ บทคัดย่อ：สองคำไทยที่ไม่มีจุดร่วมกันเลย
- 3 abstract เป็นได้ทั้งคำคุณศัพท์ คำนาม และคำกริยา
- 4 abstract ออกเสียงยังไง? ที่เน้นเสียงย้ายตามชนิดของคำ
- 5 รากศัพท์และที่มาของ abstract：abs-（แยกออกไป）+ tract（ดึง）
- 6 สรุป：ความหมาย รากศัพท์ และวิธีจำคำว่า abstract
abstract แปลว่าอะไร? ภาพหลักคือ “ดึงออกมาจากตัวจริง”
“abstract”【คำคุณศัพท์】แปลว่า “นามธรรม, เป็นแนวคิด, ไม่เป็นรูปธรรม”【คำนาม】แปลว่า “บทคัดย่อ, บทสรุปย่อ” และ【คำกริยา】แปลว่า “ดึงออกมา, สกัดออกมา, สรุปย่อ” ครับ
คำนี้แยกได้เป็น “abs-（ab- = ออกไปจาก）” + “tract（ดึง）” ให้ภาพว่า “ดึงบางอย่างแยกออกมาจากตัววัตถุจริง” นะครับ
ลองนึกภาพแบบนี้ครับ ตรงหน้าเรามีแอปเปิลลูกจริง ๆ อยู่ มันมีสี มีน้ำหนัก มีกลิ่น จับต้องได้
ทีนี้เรา ดึงเอาเฉพาะ “ความเป็นสีแดง” ออกมา โดยทิ้งตัวแอปเปิลไว้ สิ่งที่ได้คือแนวคิดเรื่อง “สีแดง” ซึ่งจับต้องไม่ได้อีกต่อไปแล้ว นี่แหละครับคือ abstract ในความหมาย “นามธรรม” นะครับ
ใช่เลยครับ! และทีนี้ลองใช้ภาพเดียวกันกับ บทคัดย่อ ดูสิครับ
วิทยานิพนธ์เล่มหนา 200 หน้า คือ “ตัวจริงที่จับต้องได้” แล้วเรา ดึงเอาเฉพาะแก่นสำคัญออกมา เหลือครึ่งหน้า ทิ้งรายละเอียดที่เหลือไว้
เห็นไหมครับว่ามันคือการกระทำเดียวกันเลย คือ “ดึงแก่นออกมา ทิ้งตัวจริงไว้” นะครับ
ประโยคตัวอย่างพื้นฐานของ abstract
【คำคุณศัพท์：นามธรรม, เป็นแนวคิด】
・”Freedom” and “justice” are abstract concepts.
（”เสรีภาพ” และ “ความยุติธรรม” เป็นแนวคิดเชิงนามธรรม）
・His explanation was too abstract for beginners.
（คำอธิบายของเขานามธรรมเกินไปสำหรับผู้เริ่มต้น）【คำคุณศัพท์：ศิลปะนามธรรม】
・She paints in an abstract style.
（เธอวาดภาพในแนวนามธรรม）【คำนาม：บทคัดย่อ】
・Please submit an abstract of no more than 300 words.
（กรุณาส่งบทคัดย่อความยาวไม่เกิน 300 คำ）
・I only read the abstract, not the whole paper.
（ผมอ่านแค่บทคัดย่อ ไม่ได้อ่านทั้งเปเปอร์）【คำกริยา：ดึงออกมา, สกัด】
・Researchers abstracted the key data from the survey.
（นักวิจัยดึงข้อมูลสำคัญออกมาจากแบบสำรวจ）
นามธรรม กับ บทคัดย่อ：สองคำไทยที่ไม่มีจุดร่วมกันเลย
ในภาษาไทย สองคำนี้ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกันแม้แต่น้อยครับ ทั้งรูป ทั้งเสียง ทั้งบริบทที่ใช้ ลองดูตารางเทียบกันนะครับ
| ความหมาย | ภาษาไทย | โครงสร้างของคำไทย | ใช้ที่ไหน |
|---|---|---|---|
| ไม่เป็นรูปธรรม, เชิงแนวคิด | นามธรรม | นาม（ชื่อ, สิ่งที่ไม่มีรูป）+ ธรรม（สิ่ง, สภาวะ）‐ บาลี | ปรัชญา, ศาสนา, การศึกษา |
| บทสรุปย่อของงานวิจัย | บทคัดย่อ | บท（ข้อความ）+ คัด（เลือกออกมา）+ ย่อ（ทำให้สั้น） | วิทยานิพนธ์, งานวิจัย |
| ศิลปะนามธรรม | ศิลปะนามธรรม / แอ็บสแตรกต์ | คำแปล + คำทับศัพท์ | วงการศิลปะ |
แต่มีเรื่องที่ผมว่าน่าทึ่งมากนะครับ! ลองแยกคำว่า “บทคัดย่อ” ดูสิครับ
คัด = เลือกดึงออกมาจากกอง
ย่อ = ทำให้สั้นลง
เห็นไหมครับว่าคนไทยก็ใช้ภาพ “ดึงออกมา” เหมือนกันเป๊ะเลย! แค่ไม่ได้เอาไปโยงกับคำว่า “นามธรรม” เท่านั้นเองนะครับ
เรื่องแถม：”นามธรรม” กับ “รูปธรรม” มาจากพระไตรปิฎก
คู่คำ นามธรรม / รูปธรรม ที่คนไทยใช้กันจนติดปาก จริง ๆ แล้วมาจากศัพท์บาลีในทางพระพุทธศาสนาครับ
- นามธรรม（nāma-dhamma）⇒ สภาวะฝ่ายจิต สิ่งที่ไม่มีรูปร่าง จับต้องไม่ได้
- รูปธรรม（rūpa-dhamma）⇒ สภาวะฝ่ายวัตถุ สิ่งที่มีรูปร่าง จับต้องได้
น่าสนใจมากตรงนี้ครับ! ลองเทียบต้นทางของสองภาษาดูนะครับ
ภาษาไทยได้คู่ นามธรรม / รูปธรรม มาจากสาย พุทธปรัชญา คือมองว่าโลกแบ่งเป็นฝ่ายจิตกับฝ่ายวัตถุ
ส่วนภาษาอังกฤษได้คู่ abstract / concrete มาจากสาย ภาพทางกายภาพ ครับ คือ abstract = “ถูกดึงออกมา” ส่วน concrete = “ถูกอัดรวมกันแน่น”（con- + crescere = โตมารวมกัน จนกลายเป็นคำว่าคอนกรีตที่เราใช้กันนั่นแหละครับ）
คนละต้นทาง แต่มาถึงจุดหมายเดียวกันเลยนะครับ!
abstract เป็นได้ทั้งคำคุณศัพท์ คำนาม และคำกริยา
abstract เป็นคำที่ทำหน้าที่ได้ถึง 3 อย่าง ซึ่งเป็นเรื่องปกติมากในภาษาอังกฤษ แต่อาจงงสำหรับผู้เริ่มต้นครับ มาดูวิธีแยกกันนะครับ
วิธีดูว่า abstract ในประโยคนี้เป็นคำอะไร
●คำคุณศัพท์ ⇒ มี คำนามตามหลัง หรือวางหลัง be
・an abstract idea / The painting is abstract.
●คำนาม ⇒ มี a / the / an นำหน้า และเติม -s ได้
・Write an abstract. / We received 50 abstracts.
●คำกริยา ⇒ วางในตำแหน่งกริยา และเติม -ed / -ing ได้
・They abstracted the data. / abstracting information
ตาไวมากครับ! คำกริยา abstract ใช้น้อยที่สุด ในสามตัวจริง ๆ ครับ และค่อนข้างเป็นทางการนะครับ
ในภาษาพูดทั่วไป เวลาจะบอกว่า “ดึงออกมา, สกัด” คนมักใช้ extract มากกว่าครับ（ซึ่งก็มีราก tract เหมือนกันนะครับ!）
ที่ผู้เริ่มต้นควรจำให้แม่นก่อนคือ คำคุณศัพท์（นามธรรม） และ คำนาม（บทคัดย่อ） สองตัวนี้ครับ
พลาดแบบนี้เกิดขึ้นบ่อยมากครับ เพราะสองคำนี้มีรากเดียวกันเป๊ะ ตัวผมเองก็เคยสับสนตอนเขียนรายงานวิจัยครั้งแรกครับ
ตอนนั้นอยากบอกว่าสกัดข้อมูลสำคัญออกมาจากผลสำรวจ ผมเขียนว่า “we abstracted the key findings” ซึ่งจริง ๆ ก็ไม่ผิดไวยากรณ์เป๊ะ แต่อาจารย์ที่ปรึกษาแก้กลับมาว่าฟังดูแปลกและทางการเกินไป ควรใช้ extract แทนเพราะเป็นคำที่คนใช้กันจริงในบริบทนี้มากกว่า ตั้งแต่นั้นมาผมเลยจำไว้ว่า extract คือคำที่ใช้ในชีวิตจริง ส่วน abstract แบบกริยาเก็บไว้ใช้ในบริบททางการจริง ๆ เท่านั้นครับ
ระวัง：abstract noun ในไวยากรณ์
ในตำราไวยากรณ์ คำว่า abstract noun หมายถึง “คำนามนามธรรม” คือคำนามที่บอกสิ่งซึ่งจับต้องไม่ได้ครับ
abstract noun（คำนามนามธรรม）：love, happiness, freedom, beauty, information
concrete noun（คำนามรูปธรรม）：dog, table, water, phone, mountain
จุดที่ต้องระวังคือ คำนามนามธรรมส่วนใหญ่ นับไม่ได้ ครับ จึงเติม -s หรือใส่ a ไม่ได้ เช่น พูดว่า “an information” หรือ “many advices” ไม่ได้นะครับ ต้องพูดว่า a piece of information หรือ some advice แทนครับ
เป็นจุดที่คนไทยพลาดกันเยอะที่สุดจุดหนึ่งเลยครับ ตัวผมเองก็เคยเขียนอีเมลหาอาจารย์ที่ปรึกษาว่า “Can you give me some advices?” ตอนเรียนใหม่ ๆ ครับ
อาจารย์ตอบกลับมาพร้อมวงกลมสีแดงล้อมคำว่า advices ไว้ แล้วเขียนข้าง ๆ ว่า “uncountable!” ผมงงมากเพราะในภาษาไทยเราคุ้นกับการเติมคำนับได้ทุกอย่างได้หมด กว่าจะจำได้ว่าคำนามนามธรรมพวกนี้ต้องพ่วงกับ some, a piece of, a lot of แทนการเติม s ก็โดนแก้อยู่หลายรอบเลยครับ
abstract ออกเสียงยังไง? ที่เน้นเสียงย้ายตามชนิดของคำ
คำนี้ก็มีเรื่องการย้ายที่เน้นเสียงเหมือนคำตระกูล tract คำอื่นครับ แต่กฎของ abstract ต่างจาก contract นิดหนึ่งนะครับ
【คำคุณศัพท์：นามธรรม】AB-stract（/ˈæbstrækt/）แอ๊บ-สแตร็คท์
・an ABstract concept
【คำนาม：บทคัดย่อ】AB-stract（/ˈæbstrækt/）แอ๊บ-สแตร็คท์
・Submit your ABstract by Friday.
【คำกริยา：ดึงออกมา】ab-STRACT（/æbˈstrækt/）แอ็บ-สแตร็คท์
・They abSTRACTed the main points.
ถูกต้องเลยครับ! หลักใหญ่ ๆ ของภาษาอังกฤษคือ “คำกริยามักเน้นไปทางท้ายคำ ส่วนคำนามมักเน้นไปทางต้นคำ” ครับ
แต่ในความเป็นจริง เจ้าของภาษาบางคนก็ออกเสียงกริยาเป็น AB-stract เหมือนกันนะครับ อันนี้ไม่ต้องเครียดมากครับ ขอแค่จำเสียงคำนาม/คุณศัพท์（AB-stract）ให้แม่นก่อน เพราะเจอบ่อยกว่ามากนะครับ
จุดที่คนไทยมักออกเสียงพลาด
คำนี้มีกลุ่มพยัญชนะควบที่หนักมากครับ คือ -bstr- ตรงกลาง และ -ct ตรงท้าย
- ภาษาไทยไม่มีเสียงควบสามตัวติดกันแบบ /bstr/ ⇒ มักเผลอเติมสระเข้าไปเป็น “แอ็บ-สะ-แตร็ก”
- ภาษาไทยไม่มีตัวสะกดซ้อน /kt/ ⇒ มักตัดเหลือแค่ “แตร็ก”
วิธีฝึกคือ ให้ปล่อยเสียง /b/ เบามาก ๆ แล้วเลื่อนเข้า /str/ ทันทีโดยไม่แทรกสระ และท้ายคำให้ทิ้งลม /t/ เบา ๆ ครับ ค่อย ๆ พูดช้า ๆ ก่อนแล้วเร่งความเร็วขึ้นนะครับ
รากศัพท์และที่มาของ abstract：abs-（แยกออกไป）+ tract（ดึง）
abstract ในฐานะ คำคุณศัพท์ เข้ามาในภาษาอังกฤษราว ปลายศตวรรษที่ 14 ครับ โดยมาจากภาษาละติน abstractus ซึ่งเป็นรูปกริยาช่อง 3 ของ abstrahere ที่แปลว่า “ลากออกไป, แยกออกมา” นะครับ
คำละตินนี้แยกได้เป็น ab-（แปลว่า “ออกไปจาก, ห่างออกไป”）+ trahere（แปลว่า “ดึง”）ครับ
น่าสนใจมากครับ! ตอนแรกมันเป็น ศัพท์ทางไวยากรณ์ ครับ
ใช้เรียกคำนามที่ไม่มีตัวตนให้ชี้ได้ ซึ่งก็คือ abstract noun ที่เราเพิ่งคุยกันไปนั่นแหละครับ!
จากนั้นราวกลางศตวรรษที่ 15 ความหมายเชิงปรัชญาว่า “แยกออกจากวัตถุและเรื่องปฏิบัติ”（ตรงข้ามกับ concrete）ก็ตามมานะครับ
ส่วน คำนาม ที่แปลว่า “บทคัดย่อ” เกิดขึ้นราว กลางศตวรรษที่ 15 โดยแตกออกมาจากคำคุณศัพท์ครับ และ คำกริยา มาช้าที่สุดคือราวทศวรรษ 1540 โดยแปลว่า “ดึงออกไป, ถอนออกมา” ก่อน แล้วในทศวรรษ 1610 จึงได้ความหมายเชิงปรัชญาว่า “พิจารณาสิ่งใดในฐานะแนวคิดทั่วไปโดยไม่สนใจตัววัตถุ” นะครับ
ที่มาใหม่สุดคือความหมายทางศิลปะว่า “ไม่เลียนแบบของจริง” ซึ่งเพิ่งเกิดในปี ค.ศ. 1914 ตรงกับยุคที่ศิลปะนามธรรมกำลังเบ่งบานในยุโรปพอดีครับ
รากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม：*tragh-（ดึง, ลาก）
↓
ภาษาละติน：trahere（ดึง）
↓（เติมคำอุปสรรค ab- = แยกออกไป）
ภาษาละติน：abstrahere → abstractus（ถูกดึงแยกออกมา）
↓
ปลายศตวรรษที่ 14：คำคุณศัพท์ abstract（ศัพท์ไวยากรณ์：คำนามที่ไม่มีตัวตน）
กลางศตวรรษที่ 15：คำนาม abstract（บทสรุปย่อ）／ ความหมายเชิงปรัชญา
ทศวรรษ 1540：คำกริยา abstract（ดึงออกมา）
ค.ศ. 1914：abstract art（ศิลปะนามธรรม）
เช็คให้ชัวร์ใน 30 วินาที: abstract ที่กำลังจะพูดคือหน้าที่ไหน?
abstract เป็นได้ทั้งคุณศัพท์ คำนาม และกริยา ดูตำแหน่งในประโยคก็แยกได้เลยครับ
นามธรรม เช่น an abstract idea / The painting is abstract.
บทคัดย่อ เช่น Submit an abstract.
เช่น extract information (คำที่คนใช้จริง)
เช่น They abstracted the main points.
※ “abstract noun” (คำนามนามธรรม เช่น love, advice, information) ส่วนใหญ่นับไม่ได้ ห้ามเติม -s ⇒ ใช้ “some advice” หรือ “a piece of information” แทน “advices / an information”
สรุป：ความหมาย รากศัพท์ และวิธีจำคำว่า abstract
●abstract = “abs-（ab- แยกออกไป）” + “tract（ดึง）”
⇒ ภาพหลักคือ “ดึงแก่นออกมาจากของจริง ทิ้งตัวจริงไว้”
●คำเดียว 3 หน้าที่
คำคุณศัพท์ ⇒ นามธรรม（ดึงคุณสมบัติออกจากวัตถุ）
คำนาม ⇒ บทคัดย่อ（ดึงแก่นออกจากงานวิจัยทั้งเล่ม）
คำกริยา ⇒ ดึงออกมา, สกัด（ใช้น้อย ภาษาพูดนิยม extract มากกว่า）
●คู่ตรงข้าม
abstract ⇔ concrete（รูปธรรม）／ abstract noun ⇔ concrete noun
●การเน้นเสียง
คุณศัพท์・คำนาม ⇒ AB-stract／คำกริยา ⇒ ab-STRACT
※ ระวังกลุ่มพยัญชนะควบ /bstr/ อย่าแทรกสระ และอย่าลืมเสียงท้าย -ct
ถ้าชอบเรื่อง “คำอังกฤษคำเดียว แต่ภาษาไทยต้องใช้หลายคำ” แนะนำให้ดูคำที่เปลี่ยนหัวจาก abs- เป็น con-（ด้วยกัน）ต่อเลยครับ
คำนั้นแตกออกเป็นภาษาไทยได้ถึง 3 คำเลยนะครับ!
contract แปลว่าอะไร? คำอังกฤษคำเดียวที่ภาษาไทยต้องใช้ถึง 3 คำ（สัญญา / หดตัว / ติดโรค）
Online Etymology Dictionary（https://www.etymonline.com/word/abstract）
Cambridge Dictionary（https://dictionary.cambridge.org/）
Merriam-Webster Dictionary（https://www.merriam-webster.com/）
