วันนี้มีข่าวดีมาบอกครับ
สำนวนภาษาสเปนที่เราจะเรียนกันวันนี้ คุณรู้จักมันอยู่แล้วโดยไม่ต้องเรียน ครับ
มันคือ no pasa nada ครับ
เดี๋ยวได้เห็นครับ ผมขอผ่าประโยคให้ดูก่อนนะครับ
no（ไม่）＋ pasa（เกิดขึ้น）＋ nada（อะไร）
ลองอ่านออกเสียงเรียงกันดูสิครับ “ไม่ เกิด อะไร”
ถูกต้องครับ! นี่คือสิ่งที่ผมอยากให้เห็นเลยนะครับ
สองภาษานี้ไม่มีความเกี่ยวข้องทางสายเลือดกันเลยแม้แต่นิดเดียว อยู่คนละซีกโลก คนละตระกูลภาษา แต่ดันสร้างประโยคปลอบใจด้วยชิ้นส่วนเดียวกันเป๊ะ ครับ
ไม่เป็นไร กับ no pasa nada เรียงกันทีละชิ้น
ลองวางเทียบกันให้เห็นชัดๆ ครับ
เทียบชิ้นต่อชิ้น
【ภาษาไทย】 ไม่ ／ เป็น ／ ไร
【ภาษาสเปน】 no ／ pasa ／ nada
ไม่ ＝ no ⇒ คำปฏิเสธ
เป็น ＝ pasa ⇒ กริยาที่แปลว่าเกิดขึ้น／เป็นไป
ไร ＝ nada ⇒ อะไร／สิ่งใด
⇒ ทั้งสองภาษาแปลตรงตัวได้ว่า “ไม่มีอะไรเกิดขึ้น”
ในฝั่งภาษาสเปน คำว่า pasa มาจากกริยา pasar ครับ ซึ่งมีที่มาจากคำละติน passus ที่แปลว่า “ก้าว” เดิมทีมันจึงแปลว่า “ผ่านไป” แล้วค่อยขยายความหมายมาเป็น “เกิดขึ้น” ในภายหลัง
ภาพสวยมากครับ! ผมชอบวิธีที่คุณมองนะครับ
เหมือนบอกว่า “ชีวิตยังไหลไปตามปกติ ไม่มีอะไรมาสะดุด” ครับ อีกฝ่ายที่กำลังกังวลอยู่ก็จะรู้สึกโล่งขึ้นทันทีเลยนะครับ
อ้อ กริยา pasar ตัวนี้คุณจะเจออีกในประโยคทักทายยอดฮิต ¿Qué pasa?（เป็นไงบ้าง／มีอะไรเหรอ）ด้วยครับ ตัวเดียวกันเลย
กับดักที่ต้องระวัง ทำไมมีคำว่า “ไม่” ถึงสองที่
ตรงนี้คือจุดที่คนเรียนภาษาสเปนสะดุดกันเยอะครับ ลองดูประโยคอีกทีนะครับ
no pasa nada
คำว่า no แปลว่า “ไม่” ส่วน nada เองก็มีความหมายเชิงปฏิเสธในตัว คือ “ไม่มีอะไรเลย” ครับ
เท่ากับว่าประโยคนี้มีตัวปฏิเสธอยู่สองตัว
เดี๋ยวนะครับ ตอนเรียนภาษาอังกฤษ ครูบอกว่าห้ามใส่ปฏิเสธซ้อนกัน เพราะมันจะหักล้างกันกลายเป็นบอกรับ
แบบนี้ no pasa nada จะกลายเป็น “มีเรื่องเกิดขึ้น” ไหมครับ?
คำถามยอดเยี่ยมมากครับ! และคำตอบคือ ไม่กลายครับ
เพราะภาษาสเปนใช้คนละกติกากับภาษาอังกฤษเลยนะครับ
ในภาษาสเปน คำปฏิเสธที่วางซ้อนกันจะช่วยกันเสริมความปฏิเสธให้แน่นขึ้น ไม่ใช่หักล้างกันครับ
ปฏิเสธซ้อน: อังกฤษ vs สเปน
【ภาษาอังกฤษ】 คิดแบบคณิตศาสตร์
ลบ ＋ ลบ ＝ บวก
⇒ ปฏิเสธสองครั้ง กลายเป็นบอกรับ
⇒ จึงถือว่าผิดหลักถ้าใส่ซ้อน
【ภาษาสเปน】 คิดแบบเสียงประสาน
ลบ ＋ ลบ ＝ ลบที่หนักแน่นขึ้น
⇒ ทุกคำในประโยคต้องเห็นพ้องกันว่านี่คือประโยคปฏิเสธ
⇒ จึงเป็นเรื่องปกติและถูกหลักไวยากรณ์
อธิบายได้ดีมากครับ! ใช่แบบนั้นเลยนะครับ
และที่สำคัญกว่านั้นคือ ในภาษาสเปนถ้าไม่ใส่ให้ครบ กลายเป็นผิด เลยนะครับ
ตัด no ออกไม่ได้เด็ดขาด
นี่คือจุดที่ต้องจำให้แม่นครับ เพราะคนเรียนใหม่มักเผลอตัด no ทิ้ง
กฎ: ถ้ามีคำปฏิเสธอย่าง nada วางอยู่หลังกริยา ต้องมี no อยู่หน้ากริยา เสมอ
ถูก ⇒ No pasa nada.
ผิด ⇒ Pasa nada.
กฎเดียวกันนี้ใช้กับประโยคอื่นด้วย
ถูก ⇒ No tengo nada.（ผมไม่มีอะไรเลย）
ถูก ⇒ No veo nada.（ผมมองไม่เห็นอะไรเลย）
ใช่เลยครับ นี่คือความคุ้มของสำนวนนี้นะครับ
คุณจำ no pasa nada ไว้เป็นตัวอย่างต้นแบบ แล้วเวลาจะแต่งประโยคปฏิเสธอื่นๆ ก็นึกถึงรูปแบบนี้ได้เลยครับ ว่า no ＋ กริยา ＋ nada
no pasa nada ใช้ได้กี่สถานการณ์
เหมือน “ไม่เป็นไร” ของเราครับ คือใช้ได้กว้างมาก
4 หน้าที่หลักของ no pasa nada
1. ตอบรับคำขอโทษ（พบบ่อยที่สุด）
A: Perdón.（โทษทีครับ）
B: No pasa nada.（ไม่เป็นไรครับ）
2. ปลอบคนที่กำลังกังวลเกินเหตุ
A: Creo que llegué tarde.（ผมว่าผมมาสายแล้ว）
B: No pasa nada, todavía hay tiempo.（ไม่เป็นไรครับ ยังมีเวลา）
3. บอกว่าตัวเองไม่ได้เดือดร้อน
A: ¿Te molesta el ruido?（เสียงดังรบกวนคุณไหมครับ）
B: No pasa nada.（ไม่เป็นไรครับ）
4. ตอบรับคำขอบคุณ（ใช้ได้ แต่ de nada จะเป็นธรรมชาติกว่า）
A: Gracias.（ขอบคุณครับ）
B: No pasa nada.／De nada.
ใช่ครับ ทับกันเยอะมากจริงๆ นะครับ
แต่มีข้อ 4 ที่ต้องระวังนิดนึงครับ คือตอบรับคำขอบคุณด้วย no pasa nada ก็ได้ยินอยู่ แต่คนสเปนจะพูด de nada กันมากกว่าครับ
สังเกตไหมครับว่า de nada ก็มีคำว่า nada อยู่ด้วยเหมือนกัน แปลตรงตัวคือ “จากความไม่มีอะไร” ครับ
วิธีตอบรับแบบอื่นที่ควรรู้ด้วย
ถ้าพูด no pasa nada อย่างเดียวทุกครั้งก็จะดูซ้ำครับ ลองเก็บพวกนี้ไว้ด้วย
No te preocupes.
⇒ “ไม่ต้องกังวลไป” ／ ใช้กับ tú
※ มาจากกริยา preocupar（ทำให้กังวล）
※ ถ้าพูดกับ usted ⇒ No se preocupe.
Tranquilo.／Tranquila.
⇒ “ใจเย็นๆ ไม่มีอะไร” ／ อบอุ่นและปลอบโยนกว่าตัวอื่น
No importa.
⇒ “ไม่สำคัญหรอก” ／ ตรงไปตรงมา แห้งกว่าเล็กน้อย
No hay problema.
⇒ “ไม่มีปัญหา” ／ ตรงกับ no problem ของอังกฤษ
Está bien.
⇒ “โอเคแล้ว ไม่เป็นไร” ／ เรียบง่าย ใช้ได้ทุกที่
ตาไวมากครับ! ตรงนี้น่าสนใจสำหรับคนไทยเป็นพิเศษเลยนะครับ
เพราะคำนี้เป็นคำคุณศัพท์ มันเลยต้องเปลี่ยนรูปตามเพศของคนที่เราพูดด้วย ครับ
พูดกับผู้ชาย ⇒ Tranquilo.
พูดกับผู้หญิง ⇒ Tranquila.
คำถามนี้เฉียบมากครับ! แต่ระวังนะครับ เพราะมันกลับด้านกันเลย ครับ
ครับ／ค่ะ ⇒ เปลี่ยนตามเพศของ คนพูด
Tranquilo／Tranquila ⇒ เปลี่ยนตามเพศของ คนฟัง
คือผู้ชายไทยพูดว่า “ครับ” เสมอไม่ว่าคุยกับใคร แต่ผู้ชายสเปนพูดกับผู้หญิงต้องใช้ Tranquila ครับ
ใช่เลยครับ! และถ้าไม่อยากคิดเรื่องนี้ ก็ใช้ no pasa nada ไปเลยครับ
เพราะมันไม่เปลี่ยนรูปตามเพศของใครทั้งนั้น ครับ ใช้ได้กับทุกคน นี่ก็เป็นอีกเหตุผลที่ผมแนะนำให้จำตัวนี้เป็นตัวแรกนะครับ
จุดที่ ไม่เป็นไร กับ no pasa nada ไม่ตรงกันเสียทีเดียว
เหมือนกันเยอะก็จริง แต่มีมุมที่ต่างครับ ควรรู้ไว้จะได้ไม่พลาด
ลองนึกถึงตอนที่คนไทยใช้ “ไม่เป็นไร” เพื่อปฏิเสธอย่างสุภาพ ดูนะครับ
เช่นมีคนถามว่า “รับกาแฟไหมครับ” แล้วเราตอบว่า “ไม่เป็นไรครับ” ซึ่งแปลว่า “ไม่เอา ขอบคุณ” ใช่ไหมครับ
ตรงนี้แหละครับที่ต้องระวัง
ถ้าคุณตอบ no pasa nada ตอนถูกชวนดื่มกาแฟ คนสเปนอาจจะงง ครับ เพราะเขาจะได้ยินว่า “ไม่มีอะไรเกิดขึ้นหรอก” ซึ่งไม่ใช่คำตอบของคำถามนั้นเลย
กรณีปฏิเสธแบบสุภาพ ให้ใช้ No, gracias.（ไม่ครับ ขอบคุณครับ）ครับ ชัดเจนและสุภาพที่สุด
ใช้ no pasa nada ได้
・ตอบคนที่มาขอโทษ
・ปลอบคนที่กังวล
・บอกว่าเราไม่ได้เดือดร้อน
ใช้ no pasa nada ไม่ได้
・ปฏิเสธคำชวนหรือของที่ยื่นให้ ⇒ ใช้ No, gracias.
・ตอบรับคำขอบคุณเป็นหลัก ⇒ ใช้ De nada. จะเป็นธรรมชาติกว่า
ใช่ครับ กว้างกว่านิดหน่อยนะครับ
แต่ในส่วนที่เกี่ยวกับคำขอโทษ ซึ่งเป็นหัวข้อของเราวันนี้ สองคำนี้ทับกันเกือบสนิทเลยครับ ใช้แทนกันได้สบายมากนะครับ
ลองฟังบทสนทนาจริง
ฉากที่ 1: บนรถไฟใต้ดินที่แน่นมาก
A: Perdón.（โทษทีครับ）
B: No pasa nada.（ไม่เป็นไรครับ）
⇒ สั้น ง่าย และเป็นบทสนทนาที่ได้ยินบ่อยที่สุดในสเปนเลยครับ
ฉากที่ 2: เพื่อนมาสายครึ่งชั่วโมง
A: Perdóname, el tren llegó tarde.
（ยกโทษให้ผมด้วยนะ รถไฟมาช้า）
B: No pasa nada, tranquilo.
（ไม่เป็นไรหรอก ใจเย็นๆ）
⇒ สังเกตว่าเอาสองสำนวนมาต่อกันได้ครับ ทำให้ฟังอบอุ่นขึ้น
ฉากที่ 3: ทำแก้วน้ำหกในร้าน
A: Lo siento mucho.（ผมขอโทษจริงๆ ครับ）
B: No pasa nada, ahora lo limpio.
（ไม่เป็นไรครับ เดี๋ยวผมเช็ดให้）
⇒ ต่อประโยคอื่นหลัง no pasa nada ได้เลย ไม่ต้องจบแค่นั้น
ต่อได้เต็มที่เลยครับ! และจริงๆ แล้วการต่อประโยคทำให้ฟังอบอุ่นกว่า ด้วยนะครับ
เหมือนภาษาไทยที่เราไม่ค่อยพูดแค่ “ไม่เป็นไร” ห้วนๆ แต่จะพูดว่า “ไม่เป็นไรครับ เดี๋ยวผมจัดการให้” อะไรแบบนี้ ความรู้สึกเดียวกันเลยครับ
สรุป
●no pasa nada ＝ no（ไม่）＋ pasa（เกิดขึ้น）＋ nada（อะไร）
⇒ แปลตรงตัว “ไม่มีอะไรเกิดขึ้น” ＝ ไม่เป็นไร ของไทยแบบชิ้นต่อชิ้น
●มีคำปฏิเสธสองตัวและนั่นคือรูปที่ถูกต้อง
ภาษาสเปนใช้คำปฏิเสธซ้อนกันเพื่อเสริมความปฏิเสธ ไม่ใช่หักล้าง
⇒ ตัด no ออกไม่ได้ Pasa nada. คือประโยคผิด
⇒ กฎเดียวกัน: No tengo nada. ／ No veo nada.
●ใช้ได้กับ
ตอบรับคำขอโทษ ／ ปลอบคนกังวล ／ บอกว่าเราไม่เดือดร้อน
●ใช้ไม่ได้กับ
ปฏิเสธคำชวน ⇒ ใช้ No, gracias.
●ตัวเลือกอื่น
No te preocupes.／Tranquilo(a).／No importa.／No hay problema.／Está bien.
※ Tranquilo／Tranquila เปลี่ยนตามเพศของคนฟัง（ต่างจาก ครับ／ค่ะ ที่ดูเพศคนพูด）
※ no pasa nada ไม่เปลี่ยนรูปตามเพศใคร ใช้ง่ายที่สุด
การขอโทษเป็นแล้ว การตอบรับก็ต้องเป็นด้วยนะครับ บทสนทนาถึงจะครบวงจร
ถ้าอยากทบทวนฝั่งคำขอโทษทั้งหมด ตั้งแต่ lo siento ยัน disculpe อ่านต่อได้ที่บทความรวมนี้ครับ
SpanishDict「no pasa nada」（https://www.spanishdict.com/translate/no pasa nada）
Wiktionary「pasar」（https://en.wiktionary.org/wiki/pasar）
Wiktionary「preocupar」（https://en.wiktionary.org/wiki/preocupar）
Wiktionary「ไม่เป็นไร」（https://en.wiktionary.org/wiki/ไม่เป็นไร）
